Key takeaways
What this article covers, in order:
- ફ્રીલાન્સર તરીકે મારે ખરેખર GST રજિસ્ટ્રેશન જોઈએ?
- મારે કયો રેટ લગાવવાનો?
- વિદેશી ક્લાયન્ટ, એક્સપોર્ટ અને LUT
- માસિક રિટર્ન કે QRMP?
- સાચા જેવો એક ક્વાર્ટર: અમદાવાદની અનન્યા
- ITC ની ભૂલો જે અમે સૌથી વધુ જોઈએ છીએ
તમારા US ક્લાયન્ટે હમણાં જ ડોલરમાં પેમેન્ટ કર્યું, એક ભારતીય સ્ટાર્ટઅપને શુક્રવાર સુધીમાં "બરાબર GST ઇન્વોઇસ" જોઈએ છે, અને તમને ખાતરી નથી કે તમારે GSTIN ની જરૂર પણ છે કે નહીં. તમે રજિસ્ટર્ડ ફ્રીલાન્સર કે કન્સલ્ટન્ટ હો, તો HelloBooks Free થી એક GSTIN માટે GSTR-1 અને GSTR-3B શૂન્ય ખર્ચે, સીધા GST પોર્ટલ પર ભરી શકો. મોટા ભાગના એકલા પ્રોફેશનલ મહિને ગણ્યાગાંઠ્યાં ઇન્વોઇસ બનાવે છે, એટલે ફ્રી પ્લાનનાં વર્ષે 200 ટ્રાન્ઝેક્શન સામાન્ય રીતે પૂરતાં છે.
ચાલો જોઈએ કે GST ખરેખર તમારી પાસેથી શું અપેક્ષા રાખે છે, એ ભાગ સહિત જે લગભગ દરેક ફ્રીલાન્સરને ગૂંચવે છે: વિદેશી ક્લાયન્ટ.
ફ્રીલાન્સર તરીકે મારે ખરેખર GST રજિસ્ટ્રેશન જોઈએ?
તમારું aggregate turnover એક નાણાકીય વર્ષમાં ₹20 લાખ (special category રાજ્યોમાં ₹10 લાખ) પાર કરે, તો હા. Aggregate turnover એટલે તમારા PAN હેઠળ આખા ભારતમાં તમે જે બિલ કરો તે બધું, અને એમાં એક્સપોર્ટ પણ આવે.
અહીં જ લોકો ગોથું ખાય છે. વડોદરાની ડિઝાઇનર કાવ્યાનો દાખલો લો, વર્ષે ₹28 લાખ બિલ કરે છે, બધું US ના ક્લાયન્ટને. એ વિચારે છે, "એક્સપોર્ટ zero-rated છે, એટલે મને GST લાગુ નથી પડતો." પડે છે. Zero-rated નો અર્થ ગણતરીની બહાર એવો નથી, એટલે એણે રજિસ્ટ્રેશન લેવું પડે.
ઘણા ફ્રીલાન્સર ₹20 લાખથી નીચે હોય તો પણ રજિસ્ટ્રેશન લે છે. મોટે ભાગે કારણ એ કે ભારતીય ક્લાયન્ટ ઇન્વોઇસ પર GSTIN વગર પેમેન્ટ છોડતા નથી. ક્યારેક કારણ એ કે ₹1.2 લાખના લેપટોપ પરનો GST પાછો જોઈએ છે. બંને વાજબી કારણ છે. બસ એટલું જાણી લો કે રજિસ્ટર થયા પછી દરેક સમયગાળાનું રિટર્ન ભરવાનું, શાંત મહિનામાં nil રિટર્ન સહિત, અને ચૂકેલા nil રિટર્ન પર પણ લેટ ફી લાગે છે.
મારે કયો રેટ લગાવવાનો?
લગભગ બધું ફ્રીલાન્સ કામ 18% માં આવે છે. ક્લાયન્ટ તમારા રાજ્યમાં હોય તો 9% CGST વત્તા 9% SGST, બીજા રાજ્યમાં હોય તો 18% IGST. બદલાય છે SAC કોડ:
| તમે શું કામ કરો છો | સામાન્ય SAC | સામાન્ય રેટ |
|---|---|---|
| સોફ્ટવેર ડેવલપમેન્ટ, IT કન્સલ્ટિંગ | 998313 / 998314 | 18% |
| ગ્રાફિક અને વેબ ડિઝાઇન | 998391 / 998392 | 18% |
| કન્ટેન્ટ રાઇટિંગ, અનુવાદ | 998395 / 998399 ગ્રુપ | 18% |
| મેનેજમેન્ટ કન્સલ્ટિંગ | 998311 | 18% |
| ફોટોગ્રાફી, વીડિયો પ્રોડક્શન | 998381 / 998382 ગ્રુપ | 18% |
તમે ખરેખર જે કામ કરો છો એને મળતો 6 અંકનો કોડ પસંદ કરો. GSTR-1 હવે HSN/SAC પ્રમાણે સમરી માગે છે, એટલે કોડ ખરેખર મહત્વનો છે.
વિદેશી ક્લાયન્ટ, એક્સપોર્ટ અને LUT
વિદેશમાં કોઈને બિલ કરવું ત્યારે જ export of services ગણાય જ્યારે IGST Act ના Section 2(6) ની પાંચેય શરતો પૂરી થાય. તમે ભારતમાં છો. ક્લાયન્ટ ભારતની બહાર છે. Place of supply ભારતની બહાર છે. તમને convertible foreign exchange માં પેમેન્ટ મળે છે (અથવા RBI મંજૂરી આપે ત્યાં રૂપિયામાં). અને તમે બંને એક જ વ્યક્તિની બે ઓફિસ નથી.
ખરેખર એક્સપોર્ટ હોય, તો એ zero-rated છે, અને બિલ કરવાની બે રીત છે. લગભગ બધા Letter of Undertaking (LUT) ફાઇલ કરે છે અને કોઈ IGST નથી લગાવતા. બીજો રસ્તો 18% IGST પહેલાં ભરીને રિફંડ ક્લેમ કરવાનો છે, જેમાં મહિનાઓ સુધી પૈસા ફસાઈ રહે. ભાગ્યે જ કોઈ વ્યક્તિ જાતે આ પસંદ કરે.
LUT તમે GST પોર્ટલ પર Form RFD-11 માં ફાઇલ કરો. એ એક નાણાકીય વર્ષ માટે માન્ય છે, એટલે દરેક FY ની શરૂઆતમાં, FY 2026-27 ના પહેલા એક્સપોર્ટ ઇન્વોઇસ પહેલાં કરી લો. એ ફ્રી છે અને લગભગ દસ મિનિટ લાગે. એ તમે જાતે ફાઇલ કરો; HelloBooks LUT ફાઇલ નથી કરતું.
ઇન્વોઇસ પર "Supply meant for export under LUT without payment of IGST" લખો અને તમારો LUT રેફરન્સ નંબર લખો. દરેક ડોલર કે યુરોની આવક માટે બેંકનું FIRA કે e-BRC સાચવો. કોઈ પૂછે તો પેમેન્ટની શરતનો એ તમારો પુરાવો છે.
કેટલાક કેસ સ્પષ્ટ નથી હોતા, જેમ કે intermediary તરીકેનું કામ, ભારતમાં પડેલા માલ પરની સર્વિસ, કે ભારતીય subsidiary ધરાવતો વિદેશી ક્લાયન્ટ. એને એક્સપોર્ટ ગણતા પહેલાં CA સાથે વાત કરો.
માસિક રિટર્ન કે QRMP?
તમારું ટર્નઓવર ₹5 કરોડથી ઓછું હોય (અને ફ્રીલાન્સર તરીકે હોય જ), તો તમે QRMP પસંદ કરી શકો. GSTR-1 ક્વાર્ટરમાં એક વાર, પછીના મહિનાની 13 તારીખ સુધીમાં, અને GSTR-3B તમારા રાજ્ય પ્રમાણે 22 કે 24 તારીખ સુધીમાં. દરેક ક્વાર્ટરના પહેલા બે મહિનામાં બાકી ટેક્સ 25 તારીખ સુધીમાં PMT-06 થી ભરો.
જેની મોટા ભાગની આવક એક્સપોર્ટમાંથી હોય, એના માટે આ રાહત છે. વર્ષે 24 રિટર્નમાંથી 8 થઈ જાય, અને માસિક ચલણ નાનાં કે nil હોય. કોઈ ભારતીય ક્લાયન્ટને દર મહિને પોતાનાં ઇન્વોઇસ GSTR-2B માં જોઈતાં હોય, તો ફક્ત એટલાં 13 તારીખ સુધીમાં મરજિયાત IFF થી અપલોડ કરી શકો.
સાચા જેવો એક ક્વાર્ટર: અમદાવાદની અનન્યા
અનન્યા UX કન્સલ્ટન્ટ છે, ગુજરાતમાં રજિસ્ટર્ડ અને QRMP પર. ઓક્ટોબર 2026 થી ડિસેમ્બર 2026 ના એના આંકડા આ રહ્યા (અલબત્ત, સમજાવવા માટે):
| વિગત | રકમ |
|---|---|
| સિંગાપોરના ક્લાયન્ટને LUT હેઠળ એક્સપોર્ટ ઇન્વોઇસ | ₹6,00,000 |
| બેંગલુરુનું સ્ટાર્ટઅપ (inter-state, IGST 18%) | ₹1,50,000 + ₹27,000 IGST |
| અમદાવાદની એજન્સી (એ જ રાજ્ય, 9% + 9%) | ₹80,000 + ₹7,200 CGST + ₹7,200 SGST |
| રજિસ્ટર્ડ ડીલર પાસેથી લેપટોપ | ₹90,000 + ₹16,200 IGST |
| ભારતીય સોફ્ટવેર સબ્સ્ક્રિપ્શન | ₹12,000 + ₹2,160 IGST |
એનો output tax ₹27,000 IGST વત્તા ₹14,400 CGST/SGST, એટલે કુલ ₹41,400. એની ITC ₹18,360 IGST છે, જો બંને ખરીદી ઇન્વોઇસ એના GSTR-2B માં દેખાય તો.
IGST ક્રેડિટ પહેલાં IGST જવાબદારી સામે વપરાય. એટલે ₹8,640 IGST ભરવાનો બાકી રહે, અને ₹7,200 CGST અને ₹7,200 SGST કેશમાં જાય. ક્વાર્ટરની નેટ કેશ લગભગ ₹23,040, ઓક્ટોબર 2026 અને નવેમ્બર 2026 માં PMT-06 થી ભરેલી રકમ બાદ કરીને. ₹6 લાખનું એક્સપોર્ટ GSTR-1 માં zero-rated supply તરીકે દેખાય. એ ટર્નઓવરમાં ઉમેરાય, ટેક્સમાં નહીં.
એની ડેડલાઇન GSTR-1 માટે 13 જાન્યુઆરી 2027 અને GSTR-3B માટે 22 જાન્યુઆરી 2027 છે (ગુજરાત 22 તારીખવાળા ગ્રુપમાં છે). અને એનાં ટ્રાન્ઝેક્શન કેટલાં? આ ક્વાર્ટરમાં ત્રણ વેચાણ ઇન્વોઇસ અને બે બિલ. સિંગાપોરને દર મહિને બિલ કરે તો પણ, આખા વર્ષમાં લગભગ 30 થી 40 એન્ટ્રી થશે.
ITC ની ભૂલો જે અમે સૌથી વધુ જોઈએ છીએ
સૌથી મોટી ભૂલ એ માનવું કે GST ઇન્વોઇસ છે એટલે ક્રેડિટ મળી જશે. નહીં મળે, જ્યાં સુધી સપ્લાયરે રિપોર્ટ ન કર્યું હોય અને એ તમારા GSTR-2B માં ન દેખાય. ગાયબ હોય તો ફાઇલ કરતા પહેલાં સપ્લાયરની પાછળ પડો.
બીજી ભૂલ વિદેશી ટૂલની. વિદેશથી બિલ થતી ડિઝાઇન એપ, હોસ્ટિંગ અને AI ટૂલ રજિસ્ટર્ડ વ્યક્તિ માટે સામાન્ય રીતે import of services છે. GST તમે જાતે રિવર્સ ચાર્જ હેઠળ ભરો અને પછી ક્રેડિટ તરીકે પાછો લો. કાગળ પર નેટ અસર શૂન્ય. પણ છોડી દો, તો નોટિસ ટેક્સ વત્તા વ્યાજ માગી શકે.
પછી blocked credit. ખાવાપીવાનું, ક્લબ મેમ્બરશિપ અને અંગત વપરાશની વસ્તુઓ Section 17(5) હેઠળ બહાર છે. અડધો અંગત વપરાતો ફોન સમજદારીનો સવાલ છે, એટલે વાજબી રહો.
એક સારા સમાચાર: એક્સપોર્ટ માટે વપરાયેલા inputs પરની ક્રેડિટ જતી નથી. લગભગ બધી આવક એક્સપોર્ટ હોવાથી ક્રેડિટ ભેગી થતી જાય, તો LUT હેઠળ ભેગી થયેલી ITC નું રિફંડ ક્લેમ કરી શકો. એ પોર્ટલ પર અલગ પ્રક્રિયા છે, અને પહેલી વાર CA ની મદદ લેવી યોગ્ય છે.
HelloBooks કેવી રીતે મદદ કરે છે
HelloBooks Free એક GSTIN માટે GSTR-1 અને GSTR-3B HelloBooks ની અંદરથી સીધા GST પોર્ટલ પર ફાઇલ કરે છે. ફાઇલ એક્સપોર્ટ કરીને બીજે ક્યાંક અપલોડ કરવાની નથી. એ ₹0 છે, કાર્ડ નહીં અને કોઈ એક્સપાયરી નહીં.
GSTR-2B reconciliation બતાવે છે કે કયાં ખરીદી ઇન્વોઇસ 2B માં છે, એટલે તમે જે લઈ શકો એટલી જ ક્રેડિટ લો. માઇલસ્ટોન પૂરો થાય એ જ દિવસે મોબાઇલ એપથી ઇન્વોઇસ બનાવી શકો; ફાઇલિંગ પોતે વેબ પર HelloBooks માં થાય. મોડું થયું હોય તો GSTR-3B ફાઇલ કરતાં પહેલાં GST પોર્ટલનો પોતાનો વ્યાજ અને લેટ-ફીનો આંકડો બતાવે. બેંક સ્ટેટમેન્ટ ઇમ્પોર્ટથી ક્લાયન્ટની આવક અને Razorpay payout મેચ કરી શકો, અને એક્સપોર્ટ બાજુ ચેક કરવા તમારા CA ને એ જ ચોપડામાં આમંત્રિત કરી શકો.
₹499/મહિનાનું Pro ક્યારે યોગ્ય છે? જ્યારે ત્રીજી વ્યક્તિ ઉમેરો, તમારી એન્ટ્રી વર્ષે 200 પાર કરે, કે GSTR-9 ફાઇલ કરવા માટે તૈયાર જનરેટ જોઈએ. ક્યારેક બીજા રાજ્યમાં રજિસ્ટ્રેશન લો, તો Pro એક legal entity ના દરેક GSTIN ને પણ આવરી લે છે. પ્રાઇસિંગ જુઓ.
તમારું GST વર્ષ એક પેજ પર
- [ ] ટર્નઓવર, એક્સપોર્ટ સહિત, ₹20 લાખ પાર કરશે એવું લાગે ત્યારે રજિસ્ટ્રેશન લો
- [ ] દરેક FY ની શરૂઆતમાં LUT ફાઇલ કરો
- [ ] દરેક ઇન્વોઇસ પર સાચો 6 અંકનો SAC લખો
- [ ] માસિક કે QRMP, સમજી-વિચારીને નક્કી કરો
- [ ] ITC લેતા પહેલાં GSTR-2B reconcile કરો
- [ ] વિદેશી સબ્સ્ક્રિપ્શન પર રિવર્સ ચાર્જ ચેક કરો
- [ ] દરેક એક્સપોર્ટ આવક માટે FIRA કે e-BRC સાચવો
- [ ] તમારા ટર્નઓવર માટે જરૂરી હોય, તો FY 2026-27 નું GSTR-9 31 ડિસેમ્બર 2027 સુધીમાં ડાયરીમાં નોંધો
FAQs
મારા બધા ક્લાયન્ટ વિદેશમાં હોય તો GST રજિસ્ટ્રેશન જોઈએ?
હા, FY માં તમારું aggregate turnover ₹20 લાખ પાર કરે એટલે. એક્સપોર્ટ zero-rated હોવા છતાં એ આંકડામાં ગણાય છે.
HelloBooks મારો LUT ફાઇલ કરે?
ના. LUT તમે GST પોર્ટલ પર RFD-11 માં જાતે ફાઇલ કરો. HelloBooks તમારું GSTR-1 અને GSTR-3B ફાઇલ કરે છે, જ્યાં તમારાં એક્સપોર્ટ ઇન્વોઇસ રિપોર્ટ થાય છે.
હું LUT વગર એક્સપોર્ટ કરતો રહ્યો હોઉં તો?
ટેકનિકલી, IGST ભરવો જોઈતો હતો અને પછી રિફંડ ક્લેમ કરવાનું હતું. તમે બેમાંથી કંઈ ન કર્યું હોય, તો CA સાથે બેસીને વહેલી તકે સરખું કરી લો.
એકલા કન્સલ્ટન્ટ માટે HelloBooks Free પૂરતું છે?
મોટા ભાગના લોકો માટે, હા. તમને એક GSTIN, GSTR-1 અને GSTR-3B ફાઇલિંગ અને વર્ષે 200 ટ્રાન્ઝેક્શન મળે. વધુ યુઝર, વધુ વોલ્યુમ કે GSTR-9 માટે Pro માં જવું પડે.
QRMP માં પણ દર મહિને ટેક્સ ભરવો પડે?
હા. ક્વાર્ટરના પહેલા બે મહિના 25 તારીખ સુધીમાં PMT-06 થી ભરો, પછી ત્રિમાસિક GSTR-3B માં હિસાબ પૂરો કરો.
રિટર્ન વિશે વધુ અમારી GSTR-1 ફાઇલિંગ અને GSTR-3B ફાઇલિંગ ગાઇડમાં છે. વર્ષના પહેલા એક્સપોર્ટ ઇન્વોઇસ પહેલાં LUT ફાઇલ કરો, તમારાં FIRA એક ફોલ્ડરમાં રાખો, અને ફ્રીલાન્સ GST દર ક્વાર્ટરે 20 મિનિટનું કામ બની જાય.
ફ્રીમાં શરૂ કરો — GST ફાઇલિંગ સામેલ, કાર્ડની જરૂર નથી. HelloBooks ફ્રી અજમાવો
