Key takeaways
What this article covers, in order:
- બંને વચ્ચે ફરક શું છે?
- E-invoicing: કોણ આવે છે?
- E-way bill: ક્યારે જોઈએ?
- પાંચ ધંધા, ઝટપટ જવાબ
- જાતે ચકાસો
- HelloBooks કેવી રીતે મદદ કરે છે
ટ્રક ભરાઈ ગયો છે, ડ્રાઇવર રાહ જુએ છે, અને કોઈ પૂછે છે, "આના માટે e-way bill જોઈએ, કે પેલું e-invoice વાળું હતું?" આ બંનેમાં લોકો હંમેશાં ગૂંચવાય છે, પણ બંને અલગ સવાલનો જવાબ આપે છે. E-invoicing તમારા ટર્નઓવર પર આધાર રાખે છે: FY 2017-18 પછીના કોઈ પણ વર્ષમાં તમારું aggregate turnover ₹5 કરોડ ક્રોસ થયું હોય તો જોઈએ, અને એ પણ ફક્ત B2B પ્રકારના ઇન્વોઇસ માટે. E-way bill માલ પર આધાર રાખે છે: ₹50,000 થી વધુ કિંમતનું કન્સાઇનમેન્ટ હેરફેર થાય ત્યારે જોઈએ, ટર્નઓવર ગમે તેટલું હોય. નાના વેપારીને e-way bill જોઈએ અને e-invoice ક્યારેય ન જોઈએ એવું બને. સર્વિસ ફર્મ માટે ઊલટું હોઈ શકે.
બંને વચ્ચે ફરક શું છે?
E-invoice એટલે B2B ઇન્વોઇસ સરકાર પાસે રજિસ્ટર કરાવવો. તમે ઇન્વોઇસ Invoice Registration Portal (IRP) ને મોકલો. એ તમને Invoice Reference Number (IRN) અને signed QR code પાછો આપે, અને વિગતો આપોઆપ તમારા GSTR-1 માં જાય.
E-way bill એટલે રસ્તા પરનો માલ. એ હેરફેરનો દસ્તાવેજ છે, માલ નીકળે એ પહેલાં બને, અને એમાં કન્સાઇનમેન્ટ અને વાહનની વિગતો હોય.
| E-invoice | E-way bill | |
|---|---|---|
| ક્યારે લાગુ પડે | તમારા aggregate turnover પરથી | હેરફેર થતા માલની કિંમત પરથી |
| લિમિટ | FY 2017-18 પછીના કોઈ પણ FY માં ₹5 કરોડથી ઉપર | ₹50,000 થી ઉપરનું કન્સાઇનમેન્ટ (અમુક રાજ્યોમાં રાજ્યની અંદર અલગ લિમિટ) |
| શું આવરી લે | B2B ઇન્વોઇસ, credit/debit note, export, SEZ સપ્લાય, deemed export | વેચાણ, સ્ટોક ટ્રાન્સફર, job work, return અને બીજી હેરફેર |
| B2C વેચાણ | આવરી લેતું નથી | લિમિટથી ઉપરનો માલ હેરફેર થાય તો આવરી લે |
| સર્વિસ | આવરી લે (B2B) | લાગુ નથી |
| તમને શું મળે | ઇન્વોઇસ પર IRN અને QR code | માલ સાથે ફરતો e-way bill નંબર |
E-invoicing: કોણ આવે છે?
FY 2017-18 થી અત્યાર સુધીના કોઈ પણ ફાઇનાન્સિયલ વર્ષમાં જેનું aggregate turnover ₹5 કરોડથી ઉપર ગયું હોય એવો કોઈ પણ બિઝનેસ. "કોઈ પણ" શબ્દ પર ધ્યાન આપો. અમદાવાદમાં લતાબેનના ગારમેન્ટ યુનિટે FY 2022-23 માં ₹5.4 કરોડ ક્રોસ કર્યા, અને ત્યારથી વર્ષે લગભગ ₹4.6 કરોડનો ધંધો કર્યો છે. એ હજી પણ અંદર છે. એક વાર ક્રોસ કરો, એટલે આવતા ફાઇનાન્સિયલ વર્ષની શરૂઆતથી e-invoicing લાગુ પડે અને ચાલુ રહે.
અમુક સેક્ટર ટર્નઓવર ગમે તે હોય તો પણ exempt છે: બેંક અને અમુક નાણાકીય સંસ્થાઓ, વીમા કંપનીઓ, goods transport agency, પેસેન્જર ટ્રાન્સપોર્ટ, મલ્ટિપ્લેક્સ એડમિશન અને SEZ યુનિટ, વગેરે. તમે સરહદ પરના કોઈ સેક્ટરમાં હો, તો e-invoice પોર્ટલ પર અત્યારની યાદી ચેક કરો.
IRN કોને મળે? રજિસ્ટર્ડ ખરીદનારને આપેલા tax invoice, એમને આપેલી credit અને debit note, ટેક્સ સાથે કે વગરનું export, SEZ સપ્લાય અને deemed export. સાદાં B2C બિલ નહીં. (ખૂબ મોટા બિઝનેસ માટે B2C પર અલગ dynamic QR ની જરૂરિયાત છે, પણ એની લિમિટ સાવ અલગ છે.)
30 દિવસનો નિયમ, જે તમે સાંભળશો
1 એપ્રિલ 2025 થી, જેમનું aggregate વાર્ષિક ટર્નઓવર ₹10 કરોડ કે વધુ છે એવા બિઝનેસ 30 દિવસથી જૂનો ઇન્વોઇસ, credit note કે debit note IRP ને રિપોર્ટ નથી કરી શકતા. 3 નવેમ્બર 2026 ની તારીખવાળો ઇન્વોઇસ 3 ડિસેમ્બર 2026 સુધીમાં રિપોર્ટ થવો જોઈએ. 5 ડિસેમ્બર 2026 એ પ્રયત્ન કરો, તો IRP એને સીધો રિજેક્ટ કરે.
₹5 કરોડ અને ₹10 કરોડ વચ્ચે, અત્યાર સુધી બહાર પડેલી advisory પ્રમાણે 30 દિવસની લિમિટ લાગુ નથી. પણ GSTN એ આ લિમિટ એક વાર તો ઘટાડી દીધી છે, ₹100 કરોડથી. થોડા દિવસમાં રિપોર્ટ કરવાની ટેવ પાડો, તો તમારે ક્યારેય ચિંતા નહીં કરવી પડે.
ન કરો તો?
જે બિઝનેસ આ નિયમની અંદર છે, એના માટે IRN વગરનો B2B ઇન્વોઇસ માન્ય tax invoice નથી. તમારા ખરીદનારની ક્રેડિટ જોખમમાં આવે, અને પેનલ્ટી પણ થઈ શકે. હકીકતમાં, ડિપાર્ટમેન્ટ પહેલાં ખરીદનારની accounts ટીમનું ધ્યાન જાય છે, અને તમારું પેમેન્ટ અટકી જાય છે.
E-way bill: ક્યારે જોઈએ?
જ્યારે પણ એક કન્સાઇનમેન્ટમાં ₹50,000 થી વધુ કિંમતનો માલ હેરફેર થાય. અને "હેરફેર" નો અર્થ "વેચાણ" કરતાં વિશાળ છે. એમાં તમારી પોતાની બ્રાન્ચમાં સ્ટોક ટ્રાન્સફર, job work માટે મોકલેલો અને પાછો આવતો માલ, sales return, approval પર મોકલેલો માલ અને પ્રદર્શનમાં મોકલેલો સામાન પણ આવે.
Inter-state માં ₹50,000 ની લિમિટ બધે લાગુ પડે. રાજ્યની અંદર અમુક સરકારોએ વધારે લિમિટ રાખી છે, એટલે તમારા રાજ્યની ચેક કરો. અમુક માલ exempt છે, અને બિન-મોટર વાહન તથા અમુક ટૂંકા અંતરની હેરફેર માટે અપવાદ છે. શંકા હોય તો બનાવી જ નાખો. બે મિનિટ લાગે, અને ચેકપોસ્ટ પર આખી બપોર બગડતી બચે.
E-way bill ના બે ભાગ છે. Part A માં ઇન્વોઇસની વિગત, GSTIN, ડિલિવરીનું સ્થળ, HSN અને કિંમત. Part B માં વાહન. માન્યતા Part B પહેલી વાર ભરાય ત્યારથી શરૂ થાય, સામાન્ય માલ માટે લગભગ દર 200 km માટે એક દિવસ, અને ટ્રક મોડો પડે તો મુદત પૂરી થવાની આસપાસના સમયગાળામાં તમે એને લંબાવી શકો.
તાજેતરમાં શું બદલાયું
1 જાન્યુઆરી 2025 થી, તમે ફક્ત 180 દિવસ સુધી જૂના દસ્તાવેજ માટે જ e-way bill બનાવી શકો, અને extension પર મર્યાદા છે. 2025 માં e-way bill બનાવવા માટે multi-factor authentication પણ ફરજિયાત થયું. તમારી ડિસ્પેચ ટીમ હજી એક જ લોગિન અને એક જ ફોન વાપરતી હોય, તો એ ગોઠવી લો.
ભૂલ થાય તો કેટલું મોંઘું પડે
માન્ય e-way bill વગર હેરફેર થતો માલ અટકાવી શકાય, CGST Act ના Section 129 હેઠળ પેનલ્ટી સાથે. રકમ સંકળાયેલા ટેક્સ પર આધાર રાખે છે, પણ સામાન્ય રીતે એ કન્સાઇનમેન્ટ પરના GST કરતાં ઘણી વધારે હોય છે.
પાંચ ધંધા, ઝટપટ જવાબ
રોહિતભાઈની જામનગરમાં બેકરી છે, ₹45 લાખનો ધંધો, બધા કાઉન્ટર પરના ગ્રાહક. E-invoice નહીં. E-way bill પણ નહીં, સિવાય કે એ રસ્તા પરથી કોઈ મોટો કેટરિંગ ઓર્ડર મોકલે.
કિરણભાઈ સુરતમાં કાપડનો વેપાર કરે છે, ₹3 કરોડ ટર્નઓવર, ₹1.2 લાખની ગાંસડીઓ રોડ રસ્તે દિલ્હી મોકલે છે. E-invoice નહીં. એ દરેક ગાંસડી પર e-way bill.
અમદાવાદની એક IT સર્વિસ ફર્મ, ₹8 કરોડ, બધું B2B. દરેક B2B બિલનું e-invoice. E-way bill નહીં. ₹8 કરોડ પર આજે 30 દિવસનો નિયમ નથી લાગતો, તો પણ જલદી રિપોર્ટ કરો.
રાજકોટનો એક ઓટો-પાર્ટ્સ ડિસ્ટ્રિબ્યુટર, ₹14 કરોડ. 30 દિવસમાં e-invoice, વત્તા લિમિટથી ઉપરના કન્સાઇનમેન્ટ માટે e-way bill, એ જ ઇન્વોઇસ ડેટામાંથી બનાવેલાં.
અને અમદાવાદનાં લતાબેન, હવે ₹4.6 કરોડ પર. હજી e-invoicing કરે છે, કારણ કે એક વાર ₹5 કરોડ ક્રોસ થયા હતા.
જાતે ચકાસો
- [ ] FY 2017-18 પછીના કોઈ વર્ષમાં મારું aggregate turnover ₹5 કરોડ ક્રોસ થયું છે? તો મારે B2B બિલનું e-invoice કરવું પડે.
- [ ] મારું aggregate વાર્ષિક ટર્નઓવર ₹10 કરોડ કે વધુ છે? તો 30 દિવસમાં રિપોર્ટ કરવું પડે.
- [ ] હું એક કન્સાઇનમેન્ટમાં ₹50,000 થી વધુનો માલ હેરફેર કરું છું? તો e-way bill જોઈએ.
- [ ] હું મારી પોતાની બ્રાન્ચો વચ્ચે સ્ટોક ટ્રાન્સફર કરું છું? વેચાણ હોય કે ન હોય, e-way bill લાગુ પડે.
- [ ] હું job work માટે માલ મોકલું છું? E-way bill અને ITC-04 ચેક કરો.
- [ ] E-way bill બનાવનાર દરેક માટે multi-factor authentication સેટ છે?
Import, SEZ સપ્લાય કે અસામાન્ય હેરફેર હોય? તો તમારા CA ને એક વાર બતાવી દો.
HelloBooks કેવી રીતે મદદ કરે છે
E-invoice (IRN અને QR code) અને e-way bill બનાવવાનું Pro (₹499/મહિને) અને તેનાથી ઉપરના પ્લાન માં છે. તમે ઇન્વોઇસ બનાવો એ જ સ્ક્રીન પરથી એ બને છે, એટલે IRN અને QR ઇન્વોઇસ પર આવી જાય અને ડેટા GSTR-1 માં જાય. HelloBooks Free e-invoice કે e-way bill નથી બનાવતું. એ નાના બિઝનેસ માટે બન્યું છે, એક GSTIN માટે GSTR-1 અને GSTR-3B સીધા GST પોર્ટલ પર ₹0 માં ફાઇલ કરવા. તમે ₹5 કરોડથી નીચે હો અને e-way bill ની લિમિટથી ઉપરનો માલ ભાગ્યે જ મોકલતા હો, તો તમને કદાચ Free જ પૂરતું છે; લાઇન ક્રોસ કરો ત્યારે અપગ્રેડ કરવાથી તમારા ઇન્વોઇસ અને જૂનો રેકોર્ડ જ્યાં છે ત્યાં જ રહે. E-invoicing, e-way bill અને pricing વિશે વધુ જુઓ.
FAQs
₹5 કરોડથી ઓછામાં e-invoicing ફરજિયાત છે?
ના, સિવાય કે FY 2017-18 પછીના કોઈ અગાઉના વર્ષમાં તમારું aggregate turnover ₹5 કરોડથી ઉપર ગયું હોય. એક વાર ક્રોસ કરો, પછી અંદર જ રહો.
B2C ઇન્વોઇસને IRN જોઈએ?
ના. E-invoicing B2B સપ્લાય, export, SEZ સપ્લાય અને deemed export ને આવરી લે છે.
30 દિવસનો e-invoice નિયમ ખરેખર શું છે?
તમારું aggregate વાર્ષિક ટર્નઓવર ₹10 કરોડ કે વધુ હોય, તો ઇન્વોઇસ, credit note કે debit note એની તારીખના 30 દિવસ પછી IRP ને રિપોર્ટ ન થઈ શકે. આ 1 એપ્રિલ 2025 થી લાગુ છે.
હું નાનો બિઝનેસ છું. તો પણ e-way bill જોઈએ?
કદાચ. E-way bill તમે શું હેરફેર કરો છો એના પર આધાર રાખે છે, તમારા ટર્નઓવર પર નહીં. તમારો ધંધો વર્ષે ₹20 લાખનો હોય તો પણ ₹60,000 ના કન્સાઇનમેન્ટ માટે એક જોઈએ.
E-invoice, e-way bill ની જગ્યા લઈ લે?
ના. E-invoice ના ડેટામાંથી તમે e-way bill બનાવી શકો, પણ લિમિટથી ઉપરના માલ માટે એ તો જોઈએ જ.
HelloBooks Free થી e-invoice કે e-way bill બને?
ના. એ Pro (₹499/મહિને) અને તેનાથી ઉપરના પ્લાનમાં છે. Free માં એક GSTIN માટે GSTR-1 અને GSTR-3B ફાઇલિંગ સામેલ છે.
તમને બેમાંથી કયું લાગુ પડે છે એ એક વાર નક્કી કરી લો, ડિસ્પેચ ટેબલની ઉપર દીવાલ પર લખી દો, અને પછી ટ્રકને ક્યારેય રાહ નહીં જોવી પડે.
ફ્રીમાં શરૂ કરો — GST ફાઇલિંગ સામેલ, કાર્ડની જરૂર નથી. HelloBooks ફ્રી અજમાવો
