Key takeaways
What this article covers, in order:
- ત્રણેય રિટર્ન મેળ કેમ નથી ખાતાં?
- DRC-01B: તમારા વેચાણનો ટેક્સ અને ચૂકવણી મેળ નથી ખાતાં
- DRC-01C: તમારી ITC GSTR-2B કરતાં વધારે છે
- ASMT-10 અને show cause notice
- કયો mismatch, કઈ નોટિસ?
- આ રોકવું કેવી રીતે?
ઇમેઇલનો વિષય છે "Intimation of difference in liability", અને અચાનક આવતા મહિનાનું GSTR-1 ફાઇલ જ નથી થતું. GST mismatch નોટિસ ત્યારે આવે છે જ્યારે પોર્ટલ ત્રણ એવાં રિટર્ન સરખાવે છે જે મેળ ખાવાં જોઈએ: GSTR-1 માં તમે વેચાણ તરીકે શું રિપોર્ટ કર્યું, GSTR-3B માં તમે શું ભર્યું, અને GSTR-2B માં તમારા સપ્લાયરે તમારા માટે કેટલી ક્રેડિટ રિપોર્ટ કરી. GSTR-1 માં GSTR-3B માં ભરેલા કરતાં વધુ ટેક્સ દેખાય, તો DRC-01B આવે. GSTR-3B માં GSTR-2B ની છૂટ કરતાં વધુ ITC લીધી હોય, તો DRC-01C આવે. બંનેમાં 7 દિવસમાં જવાબ જોઈએ, ચૂકવણી કે સમજૂતી. મોટા કે જૂના ફરક ASMT-10 scrutiny નોટિસ કે show cause notice માં ફેરવાઈ શકે.
સારી વાત: આમાંની લગભગ દરેક નોટિસ દર મહિને અડધા કલાકના reconciliation થી રોકી શકાય છે. ચાલો, દરેક નોટિસ જોઈએ, પછી એ રૂટિન.
ત્રણેય રિટર્ન મેળ કેમ નથી ખાતાં?
એ અલગ-અલગ સમયે, અલગ-અલગ લોકો દ્વારા, અલગ-અલગ ડેટામાંથી ફાઇલ થાય છે.
GSTR-1 તમારું વેચાણ છે, 11 તારીખ સુધીમાં ફાઇલ થાય (QRMP માટે 13). GSTR-2B તમારી ખરીદી છે, જે રીતે તમારા સપ્લાયરે રિપોર્ટ કરી, અને એ લગભગ 14 તારીખની આસપાસ બને છે. GSTR-3B તમારો સરવાળો અને ચૂકવણી છે, 20 તારીખ સુધીમાં ફાઇલ થાય (QRMP માટે 22/24). તમારું વેચાણ રજિસ્ટર, ખરીદી રજિસ્ટર અને પોર્ટલ 20 તારીખ પહેલાં સાથે-સાથે ન જોવાય, તો ધીમે-ધીમે ફરક ઘૂસી જાય.
સામાન્ય કારણો:
- GSTR-1 માં હોય એવું વેચાણનું ઇન્વોઇસ, જે કોઈ GSTR-3B માં નાખવાનું ભૂલી ગયું (હવે GSTR-3B ની જવાબદારી આપોઆપ ભરાય અને લૉક રહે છે એટલે ઓછું બને છે, પણ જૂના સમયગાળામાં હજી આવા કેસ પડ્યા છે)
- GSTR-3B માં હાથે ઉમેરેલું ઇન્વોઇસ, જે ક્યારેય GSTR-1 માં નાખ્યું જ નહોતું
- સપ્લાયરે હજી ફાઇલ ન કર્યું હોય ત્યારે તમારા ખરીદી રજિસ્ટરમાંથી ITC લઈ લેવી
- સપ્લાયરે તમારું ઇન્વોઇસ ખોટા GSTIN હેઠળ રિપોર્ટ કર્યું
- બંને રિટર્નમાં ક્રેડિટ નોટ અલગ રીતે ગણાઈ
- ટાઇમિંગ: 31 માર્ચ 2026 ની તારીખનું ઇન્વોઇસ સપ્લાયરે એપ્રિલ 2026 માં રિપોર્ટ કર્યું
DRC-01B: તમારા વેચાણનો ટેક્સ અને ચૂકવણી મેળ નથી ખાતાં
શેનાથી આવે. Rule 88C. પોર્ટલ કોઈ સમયગાળા માટે GSTR-1 (કે IFF) ની ટેક્સ જવાબદારીને GSTR-3B માં ભરેલા ટેક્સ સાથે સરખાવે છે. સિસ્ટમમાં સેટ કરેલી મર્યાદા કરતાં GSTR-1 વધારે હોય, તો તમને DRC-01B નો Part A મળે. GST Council ની મૂળ ભલામણ 20% થી વધુ અને ₹25 લાખથી વધુ, બંને ફરકની હતી, પણ GSTN આ મર્યાદાને configurable કહે છે, એટલે કોઈ આંકડાથી નીચે રહેવાના ભરોસે ન રહો.
અવગણો તો શું થાય. તમે જવાબ ન આપો ત્યાં સુધી આગલા સમયગાળાનું GSTR-1 કે IFF ફાઇલ નથી થતું. દુખાવો અહીં જ છે, કારણ કે GSTR-1 બ્લોક થાય એટલે તમારા ખરીદનારને ક્રેડિટ મળતી બંધ થાય અને એમના ફોન શરૂ થાય.
જવાબ કેવી રીતે આપવો. Part B, 7 દિવસમાં. તમે આ કરી શકો:
- DRC-03 થી વ્યાજ સાથે ફરક ભરો અને DRC-03 નો રેફરન્સ લખો, અથવા
- ફરક સમજાવો (દાખલા તરીકે, ઇન્વોઇસ માર્ચ 2026 ના GSTR-1 માં રિપોર્ટ થયું અને ટેક્સ એપ્રિલ 2026 ના GSTR-3B માં ભરાયો; કે GSTR-1 amendment થી એ સુધરી જ ગયું છે), અથવા
- બંનેનું મિશ્રણ.
સમજૂતી ટૂંકી અને હકીકત આધારિત રાખો, ઇન્વોઇસ નંબર અને સમયગાળા સાથે. "31 માર્ચ 2026 ના INV/25-26/0981 નો ટેક્સ એપ્રિલ 2026 ના GSTR-3B માં ભરાયો છે, ARN ..." આવું લખાણ કામ કરે છે.
હવે આ ઓછું આવે છે? જુલાઈ 2025 પછીના સમયગાળા માટે GSTR-3B ની જવાબદારી GSTR-1, GSTR-1A અને IFF માંથી આપોઆપ ભરાય છે અને બદલી શકાતી નથી, એટલે નવો GSTR-1 vs GSTR-3B ફરક ઊભો થવો ઘણો અઘરો છે. જૂના સમયગાળા હજી આવી નોટિસ લાવી શકે.
DRC-01C: તમારી ITC GSTR-2B કરતાં વધારે છે
શેનાથી આવે. Rule 88D. GSTR-3B માં તમે લીધેલી ITC એ સમયગાળાના GSTR-2B માં ઉપલબ્ધ ITC કરતાં, સેટ કરેલી મર્યાદાથી વધારે હોય, તો તમને DRC-01C નો Part A મળે.
અવગણો તો શું થાય. ફરી, પછીના સમયગાળાનું તમારું GSTR-1 બ્લોક થાય.
જવાબ કેવી રીતે આપવો. Part B, 7 દિવસમાં. કાં તો DRC-03 થી વધારાની ITC વ્યાજ સાથે પાછી ભરો, કાં તો સમજાવો. માન્ય સમજૂતીમાં આ આવે: આયાત પરની ITC (જે અલગ રસ્તે આવે છે), અગાઉના reversal પછી ફરી લીધેલી ITC, પાછલા સમયગાળાનાં એવાં ઇન્વોઇસની ક્રેડિટ જે છેક આ GSTR-2B માં દેખાયાં, કે એવો સપ્લાયર જેનું GSTR-1 મોડું ફાઇલ થયું પણ હવે દેખાય છે.
હવે આ વધુ કેમ આવે છે. Table 4 માં તમારી ITC હજી GSTR-3B માં બદલી શકાય છે, અને ઘણા લોકો એને પોતાના ખરીદી રજિસ્ટરમાંથી ભરે છે. GSTR-2B કાયદાકીય મર્યાદા છે, એટલે એનાથી વધુનો કોઈ પણ ક્લેમ જોખમમાં છે.
ASMT-10 અને show cause notice
DRC-01B અને DRC-01C આપોઆપ આવે છે. ASMT-10 એ scrutiny નોટિસ છે, જે અધિકારી તમારાં રિટર્ન તપાસીને આપે છે, ઘણી વાર આખા નાણાકીય વર્ષ માટે, અને એમાં એક સાથે ઘણા mismatch આવી શકે: GSTR-1 vs GSTR-3B, GSTR-3B vs GSTR-2B, GSTR-3B vs e-way bill, અરે GSTR-3B vs તમારા ઇન્કમ ટેક્સ ડેટા પણ. તમે આપેલા સમયમાં (સામાન્ય રીતે 30 દિવસ) ASMT-11 માં જવાબ આપો.
સમજૂતી માન્ય ન રહે, તો આગલું પગલું show cause notice છે, જેમાં ટેક્સ, વ્યાજ અને કદાચ પેનલ્ટીની માગ હોય. આ પાકું CA નું કામ છે. ASMT-10 કે show cause notice નો જવાબ ઉતાવળમાં જાતે ન આપો.
કયો mismatch, કઈ નોટિસ?
| સરખામણી | નોટિસ | સામાન્ય કારણ | પહેલો ઉકેલ |
|---|---|---|---|
| GSTR-1 નો ટેક્સ GSTR-3B ના ટેક્સ કરતાં વધુ | DRC-01B | 3B માંથી વેચાણ રહી ગયું, સમયગાળાનો ફરક | DRC-03 થી ભરો કે ઇન્વોઇસ રેફરન્સ સાથે સમજાવો |
| GSTR-3B ની ITC GSTR-2B ની ITC કરતાં વધુ | DRC-01C | ખરીદી રજિસ્ટરમાંથી ક્લેમ, સપ્લાયરે ફાઇલ નથી કર્યું | વધારાનું પાછું ભરો કે ટાઇમિંગ અને આયાત ક્રેડિટ સમજાવો |
| આખા વર્ષમાં ઘણા ફરક | ASMT-10 | mismatch ની પેટર્ન | આખું વર્ષ reconcile કરો, CA સાથે જવાબ આપો |
| GSTR-3B નું વેચાણ e-way bill કે e-invoice કરતાં ઓછું | ASMT-10 કે SCN | રિપોર્ટ ન થયેલું વેચાણ, રદ થયેલાં બિલ cancel ન કર્યાં | e-way bill reconcile કરો, ન વપરાયેલાં સમયસર cancel કરો |
આ રોકવું કેવી રીતે?
અમે સૂચવીએ એ રૂટિન આ છે, નાના ધંધા માટે મહિને લગભગ 30 મિનિટ.
10 તારીખ સુધીમાં: દરેક વેચાણનું ઇન્વોઇસ તમારા ચોપડામાં છે, સાચા GSTIN અને place of supply સાથે, એ ચેક કરો. એ જ ડેટામાંથી GSTR-1 ફાઇલ કરો.
14 તારીખ સુધીમાં: IMS ખોલો અને સપ્લાયરનાં ઇન્વોઇસ પર કાર્યવાહી કરો. જે તમારાં નથી એ reject કરો, જેના વિશે ખાતરી નથી એ pending રાખો.
15 થી 18 તારીખ: GSTR-2B ડાઉનલોડ કરો અને તમારા ખરીદી રજિસ્ટર સાથે મેળવો. ખૂટતાં ઇન્વોઇસની યાદી બનાવો અને એ સપ્લાયરને મેસેજ કરો.
GSTR-3B ફાઇલ કરતાં પહેલાં: જવાબદારી GSTR-1 જેટલી જ છે એ કન્ફર્મ કરો (એ લૉક છે, એટલે હોવી જ જોઈએ). Table 4 માં ITC એટલી જ રાખો જેટલી GSTR-2B ટેકો આપે, વધુ નહીં. કોઈ ફરક હોય તો એ અને એનું કારણ નોંધી લો.
દર ક્વાર્ટરે એક વાર: ક્વાર્ટરના GSTR-1 ના સરવાળા, GSTR-3B ના સરવાળા અને તમારા ચોપડા સરખાવો. e-way bill વાપરતા હો, તો એને વેચાણ સાથે ચેક કરો.
રાજકોટમાં અંકિતભાઈની ઓટો-પાર્ટ્સની દુકાન છે, ₹90 લાખ ટર્નઓવર. દાખલો સમજવા માટેનો છે, પણ આવું ઘણી વાર બને છે: એ દર મહિને પોતાની ખરીદીની એન્ટ્રીમાંથી ITC લેતા હતા. એમના બે સપ્લાયર મોટા ભાગના મહિના મોડું ફાઇલ કરતા, એટલે એમના GSTR-3B ની ITC GSTR-2B કરતાં લગભગ ₹40,000 આગળ ચાલતી. મર્યાદાથી નીચે, એટલે DRC-01C આવી નહીં. પછી FY 2024-25 ની scrutiny માં બધું ભેગું થયું. દર મહિનાનો એક નાનો ફરક વર્ષના ₹4.8 લાખનો સવાલ બની ગયો. દર મહિને GSTR-2B સાથે મેળવ્યું હોત, તો આ બધું ટળી જાત.
Mismatch રોકવાનું ચેકલિસ્ટ
- [ ] GSTR-1 તમારા ચોપડાના એ જ ડેટામાંથી ફાઇલ થયું
- [ ] 14 તારીખ પહેલાં IMS જોઈ લીધું
- [ ] દર મહિને GSTR-2B ખરીદી સાથે reconcile કર્યું
- [ ] Table 4 ની ITC GSTR-2B કરતાં વધુ નહીં (નોંધેલા અપવાદ સિવાય)
- [ ] મોડા સપ્લાયરને લેખિતમાં યાદ કરાવ્યું
- [ ] ક્રેડિટ નોટ બંને રિટર્નમાં એક જ રીતે રિપોર્ટ થઈ
- [ ] ન વપરાયેલાં e-way bill cancel કર્યાં
- [ ] વાર્ષિક રિટર્ન માટે દરેક જાણીતા ફરકની નોંધ રાખી
- [ ] કોઈ પણ DRC-01B કે DRC-01C નો 7 દિવસમાં જવાબ આપ્યો
HelloBooks કેવી રીતે મદદ કરે છે
HelloBooks GSTR-1 અને GSTR-3B એ જ ઇન્વોઇસ અને બિલમાંથી તૈયાર કરે છે, એટલે બંને અલગ-અલગ ટાઇપ થવાને બદલે શરૂઆતથી જ સુસંગત હોય છે. ITC ટ્રેકિંગ સાથેનું GSTR-2B reconciliation Free પ્લાનમાં છે, એટલે ક્લેમ કરતાં પહેલાં તમે જોઈ શકો કે કયાં ખરીદી બિલ match થયાં, ખૂટે છે કે અલગ છે. પછી તમે એક GSTIN માટે GSTR-1 અને GSTR-3B HelloBooks ની અંદરથી સીધા GST પોર્ટલ પર ફાઇલ કરો. નોટિસનો બરાબર જવાબ આપવો પડે ત્યારે તમારા CA ને એ જ ચોપડામાં invite કરી શકાય. વધુ માટે GSTR-2B reconciliation પેજ અને GSTR રિટર્ન જુઓ.
FAQs
DRC-01B કે DRC-01C નો જવાબ આપવા કેટલો સમય મળે?
ઇન્ટિમેશનથી 7 દિવસ. જવાબ ન આપો, તો તમે જવાબ આપો ત્યાં સુધી પછીના સમયગાળાનું તમારું GSTR-1 કે IFF બ્લોક રહે.
થોડો જવાબ ચૂકવણીથી અને થોડો સમજૂતીથી આપી શકાય?
DRC-01B માટે હા, મિશ્રણની છૂટ છે. DRC-01C માટે તમે વધારાનું ભરી શકો કે સમજાવી શકો; તમારા કેસમાં પોર્ટલ પર કયા વિકલ્પ દેખાય છે એ ચેક કરો.
નાનો mismatch પણ નોટિસ લાવે?
આપોઆપ આવતાં ઇન્ટિમેશન સિસ્ટમમાં સેટ કરેલી મર્યાદા પર ચાલે છે. નાના ફરકથી કદાચ DRC-01B કે DRC-01C ન આવે, પણ વાર્ષિક scrutiny માં એ ભેગા થાય જ છે. છતાં એને સુધારી લો.
સપ્લાયરે મોડું ફાઇલ કર્યું એટલે DRC-01C આવી. શું લખું?
સમજાવો કે ઇન્વોઇસ પછીના સમયગાળાના GSTR-2B માં દેખાય છે, અને ઇન્વોઇસ નંબર, તારીખ અને હવે જે સમયગાળામાં દેખાય છે એ આપો. આ સામાન્ય અને સ્વીકારાતું કારણ છે.
ASMT-10 અને show cause notice એક જ છે?
ના. ASMT-10 એ scrutiny નોટિસ છે, જેમાં તમને ફરક સમજાવવા કહેવાય છે. સમજૂતી માન્ય ન રહે તો પછી show cause notice આવે, અને એમાં ટેક્સ, વ્યાજ અને પેનલ્ટીની માગ હોય છે.
દર મહિને reconcile કરો, તો આ નોટિસ વિશે મોટે ભાગે વિચારવું જ નહીં પડે.
ફ્રીમાં શરૂ કરો — GST ફાઇલિંગ સામેલ, કાર્ડની જરૂર નથી. HelloBooks ફ્રી અજમાવો
