Key takeaways
What this article covers, in order:
- शिक्षणाला GST मधून सूट नाही का?
- ट्यूटर म्हणून मला रजिस्टर करावं लागतं का?
- खास कोचिंगचे GST प्रश्न
- उदाहरण: विद्या क्लासेस, लातूर
- दर महिना की तिमाही?
- ट्यूटर किंवा संस्थेला फ्री प्लॅन कसा बसतो
पुढच्या batch ची admissions सुरू झालीयत, पालक कुठल्याही वेळी UPI ने फी भरतायत, आणि त्यातले काही विचारतायत की "शिक्षण तर exempt आहे" मग ट्यूशनवर GST का. ते exempt नाही, निदान कोचिंगसाठी तरी नाही. तुमची संस्था किंवा ट्यूशनचा व्यवसाय GST-रजिस्टर्ड असेल, तर HelloBooks एका GSTIN साठी GSTR-1 आणि GSTR-3B फ्रीमध्ये, थेट GST portal वर फाइल करतं. एकट्या घरगुती ट्यूटरपासून काहीशे विद्यार्थ्यांच्या सेंटरपर्यंत, कोचिंगसाठी GST म्हणजे काय ते इथे पाहू.
शिक्षणाला GST मधून सूट नाही का?
अंशतः आहे, आणि गोंधळ इथूनच सुरू होतो. ही सूट कायदेशीर अर्थाने "educational institution" ने दिलेल्या services ना आहे. म्हणजे उच्च माध्यमिकपर्यंतच्या शाळा, आणि कायद्याने मान्य qualification मिळवून देणारे courses, जसं university degree. काही सरकार-मान्य skill programmes ना पण त्यांच्या स्वतःच्या खास सवलती आहेत.
खाजगी कोचिंग त्यात येत नाही. Entrance exam ची तयारी, ट्यूशन क्लासेस, spoken English, स्पर्धा परीक्षांचं कोचिंग आणि ऑनलाइन test series, हे सगळं SAC 999293 खाली 18% ने taxable आहे. म्हणजे 9% CGST अधिक 9% SGST, किंवा place of supply दुसऱ्या राज्यात असेल तर 18% IGST. सप्टेंबर 2025 च्या GST 2.0 ने हे बदललं नाही. अधिकारी आणि rulings नी कोचिंगला वारंवार education exemption च्या बाहेरच मानलंय.
ट्यूटर म्हणून मला रजिस्टर करावं लागतं का?
एका आर्थिक वर्षात तुमचा aggregate turnover ₹20 लाखांच्या पुढे गेला की रजिस्टर करावंच लागतं (special category राज्यांत ₹10 लाख).
वर्षाला ₹8 लाख कमावणाऱ्या घरगुती ट्यूटरला रजिस्टर करायची गरज नाही, आणि GSTIN शिवाय त्याने GST लावू नये. वर्षाला ₹40,000 भरणारे 150 विद्यार्थी असलेल्या कोचिंग सेंटरचा turnover ₹60 लाख होतो, आणि त्याला रजिस्टर करावंच लागेल.
₹50 लाखांपर्यंतच्या service providers साठी turnover च्या 6% वर एक composition scheme पण आहे. पण त्यात inter-state supplies ना बंदी आहे, म्हणजे इतर राज्यांतले ऑनलाइन विद्यार्थी बाद. आणि HelloBooks composition returns (CMP-08 आणि GSTR-4) फाइल करत नाही.
खास कोचिंगचे GST प्रश्न
फीमध्ये पुस्तकं आणि study material
तुमच्या फीमध्ये notes, पुस्तकं आणि test series समाविष्ट असेल, तर तो साधारणपणे composite supply असतो ज्यात कोचिंग ही मुख्य service आहे. संपूर्ण फीवर 18% tax लागतो. छापील पुस्तकं स्वतंत्रपणे exempt आहेत म्हणून तुम्ही "पुस्तकां"चा भाग nil-rated म्हणून वेगळा काढू शकत नाही. तुम्ही खरंच पुस्तकं वेगळी विकत असाल, वेगळ्या किंमतीत optional खरेदी म्हणून, तर त्यांचा वेगळा विचार होतो.
आधी गोळा केलेली फी
Services साठी, invoice आधीच दिलेलं नसेल तर advance मिळाल्यावर लगेच त्यावर GST देय होतो. जानेवारी 2027 मध्ये सुरू होणाऱ्या batch साठी ऑक्टोबर 2026 मध्ये गोळा केलेली फी ऑक्टोबर 2026 च्या return मध्ये taxable आहे.
विद्यार्थी मधेच सोडून गेला तर refunds
तुम्ही फीचा काही भाग परत केलात, तर आधीच भरलेला tax कमी करायला credit note द्या. FY 2026-27 च्या फीसाठी वेळेची मर्यादा 30 नोव्हेंबर 2027 आहे, किंवा त्या वर्षाचा annual return त्याआधी फाइल केला तर ती तारीख.
इतर राज्यांतले ऑनलाइन विद्यार्थी
व्यक्तींना विकलेल्या कोचिंगसाठी, तुमच्याकडे विद्यार्थ्याचा पत्ता नोंदलेला असेल तर place of supply साधारणपणे विद्यार्थ्याचं ठिकाण असतं. लातूरची संस्था बंगळुरूच्या विद्यार्थ्याला ऑनलाइन शिकवत असेल, तर तिने CGST आणि SGST नाही, तर IGST लावायला हवा. Admission च्या वेळीच पत्ते घ्या. ऑनलाइन batches वाढल्या की इथे चूक करणं सोपं असतं.
Franchise fees
तुम्ही एखाद्या मोठ्या brand ची franchise चालवत असाल, तर तुम्ही भरता ती royalty 18% वरची service आहे, आणि त्यावरचं ITC तुम्ही claim करू शकता.
उदाहरण: विद्या क्लासेस, लातूर
नेहा लातूरमध्ये engineering आणि medical entrance चं कोचिंग सेंटर चालवते, classroom आणि ऑनलाइन दोन्ही batches सह. ती दर महिन्याला फाइल करते. हा ऑक्टोबर 2026 (उदाहरणादाखल):
| Value | GST | |
|---|---|---|
| महाराष्ट्रातल्या विद्यार्थ्यांची classroom फी | ₹8,00,000 | ₹72,000 CGST + ₹72,000 SGST |
| ऑनलाइन batch, इतर राज्यांतले विद्यार्थी | ₹2,00,000 | ₹36,000 IGST |
| जानेवारी 2027 च्या crash course साठी advances | ₹1,00,000 | ₹9,000 CGST + ₹9,000 SGST |
| Output tax | ₹1,98,000 | |
| रजिस्टर्ड मालकाकडून classroom चं भाडं | ₹1,50,000 | ₹27,000 ITC |
| GST सह बिल करणारे visiting faculty | ₹1,00,000 | ₹18,000 ITC |
| ऑनलाइन ads आणि lead-generation | ₹50,000 | ₹9,000 ITC |
| एकूण ITC | ₹54,000 |
Set-off नंतर नेहा cash मध्ये साधारण ₹1,44,000 भरते. तिच्या पगारी faculty वर GST नसतो, म्हणूनच कोचिंग व्यवसाय त्याच्या फीच्या तुलनेत ट्रेडरपेक्षा खूप जास्त cash GST भरतो. Due dates: GSTR-1 11 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत आणि GSTR-3B 20 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत.
इथली प्रत्येक फी व्यक्तीकडून येते, म्हणून GSTR-1 मध्ये ती दरानुसार आणि राज्यानुसार B2C summary म्हणून रिपोर्ट होते. त्यामुळे शेकडो विद्यार्थी असूनही तिचा GSTR-1 लहान राहतो.
दर महिना की तिमाही?
₹5 कोटींच्या खाली QRMP उपलब्ध आहे. प्रत्येक तिमाहीनंतर 13 तारखेपर्यंत GSTR-1 आणि तुमच्या राज्यानुसार 22 किंवा 24 तारखेपर्यंत GSTR-3B फाइल करता, आणि महिन्याला PMT-06 ने 25 तारखेपर्यंत भरता. कोचिंगचं उत्पन्न एकसारखं नसतं: session च्या सुरुवातीला admissions चा भर असतो आणि फी अनेकदा हप्त्यांत येते. त्यामुळे प्रत्येक महिन्याचा tax त्या महिन्याच्या वसुलीशी जुळावा म्हणून काही संस्था monthly returns पसंत करतात. दोन्ही चालतं.
ट्यूटर किंवा संस्थेला फ्री प्लॅन कसा बसतो
HelloBooks Free मध्ये वर्षाला 200 transactions आणि 2 users येतात. प्रत्यक्षात ते असं दिसतं:
| कोण | किती बसेल |
|---|---|
| रजिस्टर्ड वैयक्तिक ट्यूटर, साधारण 10 विद्यार्थी, महिन्याची invoices | साधारण 120 sales entries अधिक काही bills, म्हणून Free साधारणपणे बसतं |
| छोटं सेंटर, 40 विद्यार्थी, प्रत्येकी 3 हप्ते, अधिक महिन्याची bills | साधारण 120 फी entries अधिक 60 ते 80 bills, म्हणजे काठोकाठ पण शक्य |
| 150 किंवा जास्त विद्यार्थ्यांची संस्था, महिन्याची फी किंवा हप्ते | 200 च्या खूप पुढे, म्हणून तुम्हाला Pro लागेल |
₹499/महिना चा Pro transaction मर्यादा काढून टाकतो आणि roles सह unlimited users देतो, म्हणजे तुमचा front-desk staff accounts न बघता फीच्या पावत्या काढू शकतो. तो GSTR-9 पण फाइल करायला तयार स्वरूपात generate करतो, आणि त्याच PAN खाली दुसऱ्या राज्यात सेंटर उघडलंत तर तुमच्या entity चे सगळे GSTIN कव्हर करतो. pricing page वर तुलना करा.
HelloBooks कशी मदत करतं
HelloBooks app मधूनच GSTR-1 आणि GSTR-3B थेट GST portal वर फाइल करतं. UPI, Razorpay, Cashfree, Paytm किंवा PhonePe ने आलेली फी reconcile करता येते, आणि बाकी सगळ्यासाठी bank statement import आहे. GSTR-2B reconciliation खात्री करतं की तुमच्या जागामालकाची आणि visiting faculty ची invoices claim करण्यायोग्य आहेत. AR aging दाखवतं की कोणते विद्यार्थी हप्त्यांमध्ये मागे आहेत. GSTR-3B फाइल करण्याआधी तुम्हाला GST portal चा स्वतःचा interest आणि late fee आकडा दिसतो. आणि composite-supply व place-of-supply चा treatment तपासायला तुमच्या CA ला त्याच books मध्ये invite करता येतं.
Return स्वतः समजून घ्यायचा असेल तर आमची GSTR-3B filing गाइड वाचा.
कोचिंग GST checklist
- [ ] ऑनलाइन आणि summer batches धरून turnover ₹20 लाखांशी तुलना करा
- [ ] रजिस्टर झाल्यावर SAC 999293 खाली 18% लावा
- [ ] फीमध्ये bundle केलेलं study material कोचिंग फीचाच भाग माना
- [ ] Advance फीवर GST ती मिळाल्याच्या महिन्यातच भरा
- [ ] Inter-state place of supply साठी विद्यार्थ्यांचे पत्ते नोंदवा
- [ ] फी refunds साठी वेळेच्या मर्यादेत credit notes द्या
- [ ] भाडं, ads आणि रजिस्टर्ड visiting faculty वर ITC claim करा
FAQs
कोचिंग क्लासेसवर GST लागू आहे का?
हो. खाजगी कोचिंगवर 18% tax लागतो. Education exemption शाळा आणि degree देणाऱ्या courses सारख्या मान्यताप्राप्त शैक्षणिक संस्थांना लागू आहे, कोचिंग सेंटर्सना नाही.
घरगुती ट्यूटरला GST रजिस्ट्रेशन लागतं का?
FY मध्ये aggregate turnover ₹20 लाखांच्या पुढे गेला तेव्हाच (special category राज्यांत ₹10 लाख).
माझ्या course फीमधल्या पुस्तकांवर मी 0% लावू शकतो का?
साधारणपणे नाही. पुस्तकं कोचिंगबरोबर एकाच फीमध्ये bundle केलेली असतील, तर संपूर्ण फीवर composite supply म्हणून साधारणपणे 18% tax लागतो.
इतर राज्यांतल्या ऑनलाइन विद्यार्थ्यांना मी IGST लावायचा का?
विद्यार्थ्याचा पत्ता नोंदलेला असेल आणि तो दुसऱ्या राज्यात असेल, तर साधारणपणे हो. वेगळ्या प्रकारच्या केसेस CA कडून तपासून घ्या.
कोचिंग सेंटरसाठी HelloBooks Free पुरेसं आहे का?
वैयक्तिक ट्यूटर किंवा छोट्या सेंटरसाठी अनेकदा हो. खूप फी entries असलेल्या मोठ्या संस्थांना ₹499/महिना चा Pro लागेल.
तुमच्या ऑनलाइन batches चा place of supply सुरुवातीलाच बरोबर लावा. IGST असायला हवा होता तिथे वर्षभर लावलेला CGST दुरुस्त करण्यापेक्षा हे खूप सोपं आहे.
फ्री सुरू करा — GST फाइलिंग समाविष्ट, कार्डची गरज नाही. Try HelloBooks Free
