Skip to main content
HelloBooks.ai logo
HelloBooks.ai home
GST & Compliance
GST Return म्हणजे काय आणि त्याची प्रक्रिया कशी करावी?
GST Return म्हणजे काय आणि त्याची प्रक्रिया कशी करावी?

GST Return म्हणजे काय आणि त्याची प्रक्रिया कशी करावी?

By HelloBooks Team

GST Return म्हणजे काय, कधी भरायचा, प्रक्रिया कशी करावी, महत्त्वाच्या तारखा आणि सामान्य चुका टाळण्याचे मार्ग येथे वाचा.

HelloBooks Team

HelloBooks Team

3 min read

Key takeaways

What this article covers, in order:

  • का हा प्रश्न येतो / काय चुकते
  • टप्प्याटप्प्याने प्रक्रिया
  • उदाहरण (काल्पनिक आकडे)
  • सामान्य चुका
  • HelloBooks मध्ये हे कसे करायचे
  • वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
Chapter Guide▾

GST Return म्हणजे काय हे समजून घेणे प्रत्येक लहान व्यवसायासाठी महत्त्वाचे आहे. GST Return म्हणजे एक कर विवरण जो तुम्हाला तुमच्या विक्री, खरेदी, आणि GST व्यवहारांची माहिती सरकारला देण्यासाठी भरावा लागतो. यामुळे सरकारला कराची योग्य नोंद होते आणि तुम्हाला ITC (Input Tax Credit) मिळू शकतो.

का हा प्रश्न येतो / काय चुकते

लहान व्यवसाय मालक अनेकदा GST Return कधी आणि कसे भरायचे हे नीट समजत नाहीत. अनेकदा ते फक्त बिल नोंदवण्यात अडकलेले असतात आणि GST Return भरताना चुका करतात किंवा वेळेत भरत नाहीत. यामुळे दंड किंवा व्याज लागू होऊ शकते. GST Return भरताना योग्य माहिती न भरल्याने ITC चा फायदाही हरवू शकतो. त्यामुळे GST Return च्या प्रक्रियेची नीट माहिती असणे आणि नियम पाळणे आवश्यक आहे.

टप्प्याटप्प्याने प्रक्रिया

  1. तुमचा GSTIN तपासा: तुमचा GSTIN (GST Identification Number) बरोबर आहे का ते तपासा. चुकीचा GSTIN भरल्यास फॉर्म रिजेक्ट होऊ शकतो.
  2. व्यवसायाचे बिल व नोंदी तयार ठेवा: विक्री आणि खरेदीचे सर्व बिल, इनव्हॉइस व्यवस्थित ठेवा. बिलांतील GST दर, HSN/SAC कोड नीट भरणे गरजेचे आहे.
  3. GSTR-1 तयार करा: GSTR-1 मध्ये तुमच्या outward supplies (विक्री) ची माहिती भरावी लागते. ही माहिती बिलांवरून घेतली जाते. GSTR-1 मासिक असल्यास पुढील महिन्याच्या 11 तारखेला भरावी लागते Monthly GSTR-1 due date.
  4. GSTR-3B तयार करा: GSTR-3B हा एक सारांश फॉर्म आहे ज्यात तुम्ही एकूण कर भरता. तो पुढील महिन्याच्या 20 तारखेला भरावा लागतो Monthly GSTR-3B due date.
  5. फॉर्म भरताना तपासा: बिलांतील GST दर, HSN/SAC कोड, कर रक्कम, आणि ग्राहकाचा GSTIN नीट भरले आहे का ते तपासा. नियम 46 नुसार कर योग्य प्रकारे दाखवण्यासाठी HSN/SAC कोड बरोबर भरणे आवश्यक आहे Rule 46 particulars.
  6. फॉर्म सबमिट करा आणि रसीद ठेवा: फॉर्म सबमिट केल्यानंतर त्याची रसीद डाउनलोड करा आणि सुरक्षित ठेवा.

या प्रक्रियेत तुम्ही GST return filing (GSTR-1, GSTR-3B) बद्दल अधिक माहिती घेऊ शकता.

उदाहरण (काल्पनिक आकडे)

समजा, एका व्यवसायाने मार्च 2024 मध्ये विक्री केली ₹1,00,000 ची, ज्यावर GST 18% आहे (कल्पनिक दर). GSTR-1 आणि GSTR-3B साठी कसे गणित कराल ते पाहू.

विक्री रक्कम = ₹1,00,000
GST दर = 18%
GST रक्कम = ₹1,00,000 × 18% = ₹18,000
एकूण रक्कम = ₹1,00,000 + ₹18,000 = ₹1,18,000

तुम्हाला GSTR-1 मध्ये ₹1,00,000 ची विक्री आणि ₹18,000 GST दाखवायचा आहे. GSTR-3B मध्ये ₹18,000 कर भरायचा आहे.

सामान्य चुका

  • चुकीचा GSTIN वापरणे: ग्राहकाचा किंवा तुमचा GSTIN चुकीचा भरल्यास फॉर्म रिजेक्ट होऊ शकतो. नेहमी GSTIN नीट तपासा.
  • बिल नोंदी व्यवस्थित न ठेवणे: बिलांची नोंद व्यवस्थित न केल्यास GSTR-1 आणि GSTR-3B मध्ये विसंगती येते. त्यामुळे वेळोवेळी नोंदी करा.
  • तारखा चुकणे: GSTR-1 मासिक 11 तारखेपर्यंत आणि GSTR-3B 20 तारखेपर्यंत भरायचा असतो. उशीर झाल्यास दंड लागू होतो.
  • HSN/SAC कोड चुकीचा भरने: नियम 46 नुसार कर योग्य प्रकारे दाखवण्यासाठी HSN/SAC कोड बरोबर भरणे आवश्यक आहे.
  • कर रक्कम चुकीची गणना: GST दर योग्य प्रकारे लागू करा, उदा. CGST आणि SGST योग्य प्रमाणात विभाजित करणे.

या चुका टाळण्यासाठी तुम्ही GST invoicing सॉफ्टवेअरचा वापर करू शकता ज्यामुळे बिलांतील माहिती नीट भरली जाते.

HelloBooks मध्ये हे कसे करायचे

HelloBooks मध्ये तुम्ही GSTR-1 आणि GSTR-3B थेट फाइल करू शकता. हे तुमच्या आधी नोंदवलेल्या इनव्हॉइसवरून रिटर्न तयार करते, त्यामुळे GSTR-1 मधील आकडे इनव्हॉइसशी जुळतात. तसेच HelloBooks मध्ये GST Ready इनव्हॉइस तयार करता येतात ज्यात CGST/SGST किंवा IGST चे विभाजन, HSN/SAC कोड आणि ग्राहकाचा GSTIN यांचा समावेश असतो. त्यामुळे नियम 46 मध्ये आवश्यक ती माहिती योग्यरित्या भरली जाते. अधिक माहितीसाठी HelloBooks for India पहा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

GST Return कधी भरायचा?
मासिक GSTR-1 पुढील महिन्याच्या 11 तारखेला आणि GSTR-3B पुढील महिन्याच्या 20 तारखेला भरायचा आहे. QRMP योजनेत काही बदल असू शकतात QRMP dates.

GSTR-1 आणि GSTR-3B मध्ये फरक काय आहे?
GSTR-1 मध्ये विक्रीचे तपशील असतात, तर GSTR-3B हा एक सारांश फॉर्म आहे ज्यात एकूण कर भरायचा असतो.

ITC कसा मिळवायचा?
तुमच्या खरेदीतील GST योग्यरित्या GSTR-2A/2B मध्ये दाखवले असल्यास तुम्हाला ITC मिळतो. त्यामुळे तुमच्या विक्री आणि खरेदीचे बिल नीट नोंदवणे गरजेचे आहे.

GST Return भरताना कोणत्या चुका टाळाव्यात?
GSTIN चुकीचा भरू नका, बिलांची नोंद व्यवस्थित ठेवा, आणि वेळेत फॉर्म सबमिट करा.

महत्वाच्या गोष्टी

  • GST Return म्हणजे सरकारला विक्री-खरेदीचा तपशील देणे.
  • GSTR-1 आणि GSTR-3B यांची वेळेवर भरपाई करणे आवश्यक.
  • बिलांतील GST दर, HSN/SAC कोड नीट भरणे गरजेचे.
  • HelloBooks सारख्या सॉफ्टवेअरने प्रक्रिया सोपी होते.
  • चुका टाळण्यासाठी नोंदी व्यवस्थित ठेवा आणि नियम समजून घ्या.

GST Return भरताना तुम्हाला सुरुवात करायची असल्यास HelloBooks चा वापर करून Start on the Free plan (200 transactions a year, GSTR-1 and 3B filing for one GSTIN) येथे पाहू शकता.

हा लेख सामान्य माहिती आहे, कर किंवा कायदेशीर सल्ला नाही. नियम बदलतात; कृती करण्यापूर्वी gst.gov.in वर किंवा आपल्या चार्टर्ड अकाउंटंटकडून सद्यस्थिती तपासा.

HelloBooks Editorial Team

About the author

HelloBooks Editorial Team

Published October 8, 2026 on the HelloBooks blog

The HelloBooks editorial team is made up of accountants, ex-CPA-firm partners, and AI engineers who build the same AI bookkeeping product the articles describe. We write what we ship.

Posts are reviewed for accuracy against current US, UK, India, Australia, and UAE accounting and tax rules before publishing, and updated when those rules change.

About HelloBooks →

Subscribe to our newsletter

Stay up to date with the latest news and announcements. No credit card required.

By subscribing, you agree to our Privacy Policy.