भारतातील फ्री GST फाइलिंग सॉफ्टवेअर: 2026 ची संपूर्ण माहिती

महिन्याची 10 तारीख आहे, उद्या GSTR-1 ची शेवटची तारीख आहे, आणि तुमच्या WhatsApp मध्ये invoice चे फोटो भरून पडलेत. वर्षातून दोनदा उघडणाऱ्या software साठी दर महिन्याला subscription भरायची तुमची इच्छा नाही. चांगली बातमी अशी की फ्री GST फाइलिंग software खरंच आहे, आणि त्यातली चांगली software तुमच्या books मधूनच GSTR-1 आणि GSTR-3B थेट GST portal वर फाइल करतात. "फ्री" म्हणजे खरंच काय मिळायला हवं, काय मिळणार नाही, आणि दर महिन्याचं काम कसं चालतं ते इथे पाहूया.

मुळात फ्री GST software असतंच का?

काही वर्षांपूर्वी छोट्या व्यवसायाकडे दोनच पर्याय होते. एकतर GST portal वर सगळं हाताने भरायचं, नाहीतर दर महिन्याला CA ला किंवा software कंपनीला पैसे द्यायचे. तुम्ही किराणा दुकानदार असाल, freelance designer असाल किंवा महिन्याला चाळीस invoice करणारी दोन माणसांची trading firm असाल, तर दोन्ही पर्याय काही खास नाहीत.

Portal फ्री आहे, पण GSTR-1 मध्ये प्रत्येक B2B invoice तुम्हालाच टाइप करावं लागतं. GSTR-3B साठी आकडे Excel मध्ये cross-check करावे लागतात. काय फाइल झालं याचा हिशोब तुम्हीच ठेवायचा. काम होतं. पण वेळ जातो, आणि buyer च्या GSTIN मध्ये एक अंक चुकला की नाराज customer चा फोन येतोच.

पैसे देऊन घेतलेलं software टायपिंग वाचवतं, पण त्याचं बिल तुमच्या turnover च्या मानाने जड वाटतं. फ्री फाइलिंग software या दोघांच्या मध्ये बसतं. तुमचे invoice आणि bills आधीच त्यात असतात, त्यामुळे return तुमच्या books मधूनच तयार होतो आणि त्याच screen वरून फाइल होतो. कंपनी ते ₹0 ठेवते कारण बाकी गोष्टींवर मर्यादा असते, साधारणपणे transactions, users किंवा GSTIN च्या संख्येवर.

फ्री plan मध्ये कमीत कमी काय असायला हवं?

बरीच apps "फ्री GST" म्हणतात, पण त्याचा अर्थ असतो "फ्री GST invoice". ते billing आहे, filing नाही. कुठेही sign up करण्याआधी हे तपासा:

पहिली ओळच नसेल तर ते billing software आहे. तरीही उपयोगी आहे. फक्त filing चं काम तुम्हाला स्वतः करावं लागेल.

आणि फ्री plan मध्ये साधारण काय नसतं?

याबद्दल स्पष्ट बोलूया, कारण 19 तारखेला मर्यादा लक्षात येणं कोणालाच आवडत नाही. फ्री plans मध्ये साधारणपणे annual returns (GSTR-9 आणि GSTR-9C), e-invoicing आणि e-way bills, आणि एकापेक्षा जास्त GSTIN असलेलं काहीही नसतं. एकाच PAN वर तुमची महाराष्ट्र आणि कर्नाटक मध्ये नोंदणी असेल, तर ते दोन GSTIN झाले, आणि त्यासाठी साधारणपणे paid plan लागतो.

Volume वर मर्यादाही सामान्य आहे. तसंच खास returns वरही मर्यादा असते, जसं TDS कापणाऱ्यांसाठी GSTR-7, e-commerce operators साठी GSTR-8 आणि job work साठी ITC-04.

यामुळे फ्री plan वाईट ठरत नाही. तुम्ही दर महिन्याला एका GSTIN साठी GSTR-1 आणि GSTR-3B फाइल करत असाल, तर तुमचं बहुतेक compliance काम हेच दोन returns आहेत. संपूर्ण फरक आम्ही आमच्या फ्री vs paid GST software तुलनेत मांडला आहे.

तुम्ही खरंच कोणते returns फाइल करणार?

Regular taxpayer साठी बहुतेक दोनच returns, पुन्हा पुन्हा.

GSTR-1 म्हणजे तुमचं विक्रीचं statement. B2B invoice buyer च्या GSTIN सह एकेक करून दाखवले जातात, म्हणजे तुमचा buyer credit घेऊ शकतो. B2C विक्री बहुतेक एकूण आकड्यात जाते.

GSTR-3B मध्ये तुम्ही tax जाहीर करता, input tax credit घेता आणि पैसे भरता. July 2025 च्या tax period पासून GSTR-3B ची विक्रीची बाजू GSTR-1 मधून आपोआप भरली जाते आणि lock असते. ती तुम्ही edit करू शकत नाही. विक्रीचा आकडा चुकला असेल तर तो GSTR-1A मध्ये (त्याच period मध्ये, GSTR-3B फाइल करण्याआधी) किंवा पुढच्या GSTR-1 मध्ये दुरुस्त करायचा.

मग दोन statements अशी आहेत जी तुम्ही कधी फाइल करत नाही, पण नेहमी बघायला हवीत. GSTR-2B हे तुम्हाला मिळणाऱ्या credit चं ठरलेलं मासिक statement आहे, जे साधारण 14 तारखेच्या आसपास तयार होतं. GSTR-2A म्हणजे तुमच्या suppliers नी काय report केलंय त्याचं live, सतत बदलणारं चित्र.

GSTR-9, म्हणजे annual return, financial year संपल्यानंतर येणाऱ्या calendar year च्या शेवटपर्यंत भरायचं असतं. FY 2026-27 साठी ते 31 Dec 2027, मुदतवाढ मिळाली नाही तर. गेल्या काही वर्षांत ₹2 कोटी पर्यंत aggregate turnover असलेल्या व्यवसायांना त्यातून सूट दिली गेली आहे. आपल्याला लागू नाही असं गृहीत धरण्याआधी त्या वर्षाची चालू notification तपासा.

मासिक की तिमाही: किती वेळा फाइल करायचं?

मागच्या वर्षी तुमचा turnover ₹5 कोटी पेक्षा जास्त असेल, तर तुम्ही दर महिन्याला फाइल करता. GSTR-1 पुढच्या महिन्याच्या 11 तारखेपर्यंत, GSTR-3B 20 तारखेपर्यंत.

₹5 कोटी पर्यंत असेल तर तुम्ही QRMP, म्हणजे तिमाही योजना निवडू शकता. GSTR-1 तिमाही संपल्यानंतर 13 तारखेपर्यंत आणि GSTR-3B तुमच्या राज्यानुसार 22 किंवा 24 तारखेपर्यंत. पण पैसे मात्र दर महिन्याला भरायचे. तिमाहीच्या पहिल्या दोन महिन्यांत challan PMT-06 ने 25 तारखेपर्यंत भरायचे. आणि तुमच्या B2B buyers ना credit लवकर हवं असेल, तर त्यांचे invoice optional IFF ने 13 तारखेपर्यंत upload करू शकता.

एक छोटं उदाहरण. Jul–Sep 2026 तिमाहीसाठी, महाराष्ट्रातल्या QRMP filer चं GSTR-1 13 Oct 2026 ला आणि GSTR-3B 22 Oct 2026 ला due आहे. मासिक filer चं Sep 2026 चं GSTR-1 11 Oct 2026 ला आणि GSTR-3B 20 Oct 2026 ला due आहे. CBIC अधूनमधून तारखा वाढवतं, कधी कधी फक्त काही जिल्ह्यांसाठी, म्हणून प्रत्येक deadline आधी portal वर एक नजर टाका.

Software फाइलिंग करतं तेव्हा नेमकं काय होतं?

पुण्यात काही corporate clients साठी छोटी tiffin service चालवणाऱ्या सुनीताचं उदाहरण घेऊया. ती मासिक filer आहे, एकच GSTIN. तिचं नाव आणि आकडे काल्पनिक आहेत, पण तिचा महिना अगदी नेहमीसारखा आहे.

ती एकदाच GSTIN link करते. GST portal login ने connection confirm करते. अधूनमधून तिला पुन्हा confirm करायला सांगितलं जातं. Setup एवढंच.

महिनाभर ती books अद्ययावत ठेवते. प्रत्येक corporate order चं client च्या GSTIN, SAC code आणि योग्य place of supply सह नीट GST invoice बनतं. भाजीवाल्या wholesaler आणि packaging supplier ची खरेदी bills आली की लगेच entry होते. ती ड्रॉवरमध्ये साठवत बसली असती तर return मध्ये गॅप राहिले असते.

9 किंवा 10 तारखेला ती GSTR-1 तपासते. Software ने तिचे invoice आधीच B2B, B2C, credit notes, HSN summary आणि document summary मध्ये लावलेले असतात. ती totals तिच्या महिन्याच्या अंदाजाशी जुळवते. बरोबर वाटतंय. ती फाइल करते.

14 तारखेनंतर ती GSTR-2B reconcile करते. तिच्या packaging supplier चं ₹18,000 चं bill अजून GSTR-2B मध्ये नाही, म्हणजे बहुतेक supplier ने फाइल केलेलं नाही. या महिन्यात ती ते credit घेत नाही. त्याऐवजी supplier ला एक नम्र message पाठवते.

20 तारखेच्या आधी ती GSTR-3B फाइल करते. Liability तिच्या GSTR-1 मधून येते. Credit reconcile केलेल्या GSTR-2B मधून. उरलेली रक्कम ती electronic cash ledger मधून भरते आणि फाइल करते. उशीर झाला असता, तर portal ने काढलेलं व्याज आणि late fee तिला पैसे भरण्याआधी दिसलं असतं.

ती ARN जपून ठेवते. प्रत्येक return ला acknowledgement number मिळतो. तिचं software तो त्या महिन्यासमोर साठवतं, म्हणून loan साठी बँकेने filing चा पुरावा मागितला की तिला emails मध्ये शोधत बसावं लागत नाही.

मग portal वरच फ्री फाइल करू शकत नाही का?

करू शकता, आणि काही लोकांसाठी तोच योग्य निर्णय आहे. महिन्याला तीन invoice असतील, किंवा तुम्ही फक्त nil returns भरत असाल, तर portal पुरेसं आहे. Nil returns तर SMS ने सुद्धा जातात.

20 तारखेला रात्री portal पण खूप हळू चालतं, कारण अर्धा भारत एकाच वेळी फाइल करत असतो. त्यासाठी software विकत घ्यायची गरज नाही. त्यासाठी लवकर फाइल करायची गरज आहे.

फ्री plans मध्ये लोक कुठे चुकतात?

सगळ्यात सामान्य चूक म्हणजे फाइल न करणारं "फ्री GST" app निवडणं. GSTR-1 ची Excel तयार करणं म्हणजे filing नाही. Plan चं page नीट वाचा.

दुसरी चूक म्हणजे transaction cap कडे दुर्लक्ष. महिन्याला दहा invoice करणाऱ्या consultant ला वर्षाला दोनशेच्या आसपासची मर्यादा कधी जाणवणारही नाही. प्रत्येक customer ला bill देणारं medical store काही आठवड्यांतच ती ओलांडेल. ठरवण्याआधी मागच्या वर्षीचे invoice, bills आणि receipts मोजा.

तिसरी, GSTR-2B मध्ये नसलेलं credit घेणं. कायदा फक्त तिथे दिसणाऱ्या invoice वरच ITC घेऊ देतो. आधी reconcile, मग claim.

चौथी, विक्रीतल्या चुका GSTR-3B साठी सोडून देणं. आता त्या तिथे दुरुस्त करता येत नाहीत. GSTR-1A किंवा पुढचं GSTR-1 वापरा.

आणि शेवटची, जुने returns तसेच पडू देणं. Due date पासून तीन वर्षांपेक्षा जुने returns portal आता स्वीकारत नाही. FY 2023-24 मधला जो गॅप तुम्ही "करू नंतर" म्हणून ठेवलाय, तो कायम उघडा राहणार नाही.

मग निवड कशी करायची?

स्वतःला चार प्रश्न विचारा. तुमचे किती GSTIN आहेत? तुम्हाला e-invoice किंवा e-way bill लागतात का? वर्षाला किती transactions नोंदवता? आणि login आणखी कोणाला हवंय, partner, accountant, तुमचा CA?

उत्तरं जर एक GSTIN, e-invoicing नाही, मर्यादित transactions आणि दोन माणसं अशी असतील, तर थेट फाइलिंग असलेला फ्री plan बहुतेक पुरेसा आहे. व्यवसाय वाढला की वरचा plan घ्या. चांगलं tool तुमचा data कुठेही न हलवता upgrade करू देतं. अनेक राज्यांत कामकाज, reverse-charge खरेदी किंवा जुन्या चुका निस्तरायच्या असतील, तर पहिले काही returns CA कडून तपासून घ्या. ते पैसे योग्य ठिकाणी खर्च होतात.

HelloBooks कशी मदत करतं

HelloBooks Free ₹0 आहे, credit card लागत नाही आणि तो expire होत नाही. तुम्हाला एका GSTIN साठी GSTR-1 आणि GSTR-3B चं unlimited filing मिळतं, HelloBooks मधूनच थेट GST portal वर. Export नाही, upload नाही.

Free मध्ये GSTR-2B reconciliation आणि ITC tracking, GST invoice, bills आणि quotes, P&L, Balance Sheet, Cash Flow आणि AR/AP aging सुद्धा आहे. 2 users आणि वर्षाला 200 transactions पर्यंत, bank statement import, books आणि invoicing साठी पूर्ण iOS आणि Android app, email support, आणि AI categorisation सुरू करायला फ्री AI credits मिळतात. GST filing कधीच AI credits वापरत नाही. GSTR-3B वरचं व्याज आणि late fee फाइल करण्याआधी GST portal च्या स्वतःच्या आकड्याप्रमाणे दाखवलं जातं, आणि तुम्ही तुमच्या CA ला त्याच books मध्ये बोलवू शकता.

Free मध्ये काय नाही: GSTR-9 आणि 9C, GSTR-7, GSTR-8, ITC-04, e-invoice आणि e-way bill generation, वर्षाला 200 पेक्षा जास्त transactions, दुसरा GSTIN, किंवा तिसरा user. Invoice वर छोटा "Powered by HelloBooks" badge असतो.

Pro ₹499/महिना आहे आणि त्यात GSTR-9 फाइल करायला तयार स्वरूपात, e-invoicing आणि e-way bills, unlimited users, एका legal entity चे सगळे GSTIN, Tally sync आणि Excel export मिळतं. तपशील pricing page वर आहे. Step-by-step screens साठी GSTR-1 filing आणि GSTR-3B filing बघा.

FAQs

भारतात खरंच फ्री असलेलं GST फाइलिंग software आहे का?

हो. काही accounting tools कायमच्या ₹0 plan वर GSTR-1 आणि GSTR-3B filing देतात, volume, users किंवा GSTIN वर मर्यादा ठेवून. ते फक्त फाइल export न करता portal वर फाइल करतं ना, आणि तो trial चा वेगळा अवतार नाही ना, हे नक्की बघा.

CA शिवाय मी स्वतः GST returns फाइल करू शकतो का?

हो. बरेच छोटे व्यवसाय आपले मासिक returns स्वतः फाइल करतात आणि annual return, notices किंवा काही वेगळं आलं तर CA ला बोलवतात. Portal प्रत्येक taxpayer साठी खुलं आहे.

फ्री software GSTR-9 फाइल करतं का?

बहुतेक नाही. Annual returns साधारणपणे paid plans मध्ये असतात. HelloBooks वर GSTR-9 Pro मध्ये फाइल करायला तयार स्वरूपात तयार होतं. तुमच्या turnover मुळे त्या वर्षी GSTR-9 optional आहे का, हेही तपासा.

Software मधून फाइल केलेला return portal वर फाइल केलेल्या return इतकाच valid असतो का?

हो. Software थेट फाइल करतं तेव्हा return GST portal वरच जातो आणि तुम्हाला तोच ARN मिळतो. Portal वर Track Return मध्ये तुम्ही तो बघू शकता.

फ्री plan पुरेनासा झाला तर काय होतं?

HelloBooks वर तुमची books जिथे आहेत तिथेच राहतात, आणि जास्त transactions, users, GSTIN किंवा e-invoicing लागलं की तुम्ही Pro वर जाता. तुमचा filing चा इतिहासही तिथेच राहतो.

फ्री plan input tax credit मध्ये मदत करतो का?

काही करतात. HelloBooks Free मध्ये GSTR-2B reconciliation आहे, आणि हे महत्त्वाचं आहे कारण ITC फक्त GSTR-2B मध्ये दिसणाऱ्या invoice वरच घेता येतं.

लवकर फाइल करा, ARN जपून ठेवा, मग 20 तारीख भीतीदायक वाटणार नाही.

फ्री सुरू करा — GST filing सोबत, card नको. HelloBooks फ्री वापरून बघा