Skip to main content
HelloBooks.ai home
GST Filing
GSTR ਫਾਈਲਿੰਗ ਕੀ ਹੈ? ਨਵੇਂ GST ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸੌਖੀ ਗਾਈਡ
GSTR ਫਾਈਲਿੰਗ ਕੀ ਹੈ? ਨਵੇਂ GST ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸੌਖੀ ਗਾਈਡ

GSTR ਫਾਈਲਿੰਗ ਕੀ ਹੈ? ਨਵੇਂ GST ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸੌਖੀ ਗਾਈਡ

By HelloBooks Team

ਹੁਣੇ GSTIN ਮਿਲਿਆ ਹੈ? ਜਾਣੋ GSTR ਫਾਈਲਿੰਗ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ GST ਰਿਟਰਨਾਂ ਲਾਗੂ ਹਨ, ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਭਰਨੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾ ਭਰੋ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੌਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ।

HelloBooks Team

HelloBooks Team

8 min read

Key takeaways

What this article covers, in order:

  • ਰੁਕੋ, ਰਿਟਰਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹਨ?
  • ਉਹ ਦੋ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭਰੋਗੇ
  • ਪੂਰੀ GSTR ਲਿਸਟ, ਹਵਾਲੇ ਲਈ
  • ਨਵਾਂ ਬੰਦਾ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਭਰੇ ਜਾਂ ਤਿਮਾਹੀ?
  • ਆਓ ਪਹਿਲਾ ਮਹੀਨਾ ਮਿਲ ਕੇ ਵੇਖੀਏ
  • ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਗਲਤੀਆਂ
Chapter Guide▾

ਤੁਹਾਡਾ GST ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਈਮੇਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਤਾਂ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕੋਈ ਦੋਸਤ ਪੁੱਛ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, "ਹਾਂ ਬਈ, GSTR-1 ਭਰ ਦਿੱਤਾ?" GSTR ਫਾਈਲਿੰਗ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਆਪਣੀਆਂ GST ਰਿਟਰਨਾਂ ਪੋਰਟਲ 'ਤੇ ਭੇਜਣਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਵੇਚਿਆ, ਕੀ ਖਰੀਦਿਆ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕਿੰਨਾ ਟੈਕਸ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ GSTIN ਵਾਲੇ ਆਮ ਟੈਕਸਪੇਅਰ ਹੋ, ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਹੀ ਭਰੋਗੇ: GSTR-1 ਅਤੇ GSTR-3B।

ਰੁਕੋ, ਰਿਟਰਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹਨ?

"GST ਰਿਟਰਨ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ" ਸਰਚ ਕਰੋ ਤਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਕੁ ਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਿਸਟ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਡਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਾਰਮ ਬਹੁਤ ਖ਼ਾਸ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹਨ: ਈ-ਕਾਮਰਸ ਆਪਰੇਟਰ, ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ, ਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਇਨਪੁੱਟ ਸਰਵਿਸ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਟਰ।

ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਸਕੀਮ (ਰੈਗੂਲਰ ਜਾਂ ਕੰਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ)। ਤੁਹਾਡੀ ਟਰਨਓਵਰ, ਜੋ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਤਿਮਾਹੀ ਫਾਈਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਟਰਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੈ।

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਰੈਗੂਲਰ ਸਕੀਮ 'ਤੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ, ਵਪਾਰੀ, ਫ੍ਰੀਲਾਂਸਰ ਜਾਂ ਛੋਟੀ ਸਰਵਿਸ ਫਰਮ ਹੋ, ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹੋ। ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਹੈ।

ਉਹ ਦੋ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭਰੋਗੇ

GSTR-1 ਤੁਹਾਡੀ ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ

GSTR-1 ਵਿੱਚ ਉਸ ਪੀਰੀਅਡ ਵਿੱਚ ਵੇਚੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲਿਸਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। GST-ਰਜਿਸਟਰਡ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਦੇ ਇਨਵੌਇਸ ਖਰੀਦਦਾਰ ਦੇ GSTIN ਨਾਲ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਖਰੀਦਦਾਰ ਇਨਪੁੱਟ ਟੈਕਸ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਲੈ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਵਿਕਰੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟੈਕਸ ਰੇਟ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕੁੱਲ ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੈ ਜੋ ਨਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਹੁੰਦੀ। ਤੁਹਾਡਾ GSTR-1 ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਗਾਹਕ ਇਸ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ B2B ਇਨਵੌਇਸ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤਾਂ ਖਰੀਦਦਾਰ ਉਸ 'ਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕੇਗਾ, ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਮੰਨੋ, ਫੋਨ ਜ਼ਰੂਰ ਆਵੇਗਾ।

GSTR-3B ਵਿੱਚ ਹਿਸਾਬ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

GSTR-3B ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸਮਰੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਵਿਕਰੀ ਦਾ ਟੈਕਸ (ਜੋ ਹੁਣ GSTR-1 ਤੋਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਭਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ), ਖਰੀਦਾਂ 'ਤੇ ਜੋ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਤੁਸੀਂ ਲੈ ਰਹੇ ਹੋ, ਕੋਈ ਰਿਵਰਸ ਚਾਰਜ ਟੈਕਸ, ਅਤੇ ਲੇਟ ਹੋਵੋ ਤਾਂ ਵਿਆਜ ਜਾਂ ਲੇਟ ਫੀਸ। ਜੋ ਬਾਕੀ ਬਚਦਾ ਹੈ ਉਹ ਭਰੋ ਅਤੇ ਫਾਈਲ ਕਰੋ।

ਜੇ GSTR-1 ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ GSTR-3B ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਲਦਾ ਹੈ।

ਪੂਰੀ GSTR ਲਿਸਟ, ਹਵਾਲੇ ਲਈ

ਇਹ ਰਟਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਬੁੱਕਮਾਰਕ ਕਰ ਲਓ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹੇ ਫਾਰਮ ਦਾ ਨਾਂ ਲਵੇ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਵੇਖ ਲੈਣਾ।

ਫਾਰਮਇਹ ਕੀ ਹੈਕੌਣ ਭਰਦਾ ਹੈਕਿੰਨੀ ਵਾਰ
GSTR-1ਵਿਕਰੀ (ਆਊਟਵਰਡ ਸਪਲਾਈ)ਰੈਗੂਲਰ ਟੈਕਸਪੇਅਰਮਹੀਨਾਵਾਰ, ਜਾਂ QRMP ਹੇਠ ਤਿਮਾਹੀ
IFFB2B ਇਨਵੌਇਸ ਅੱਪਲੋਡ ਦੀ ਸਹੂਲਤQRMP ਟੈਕਸਪੇਅਰ, ਵਿਕਲਪਿਕਤਿਮਾਹੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਮਹੀਨੇ
GSTR-1Aਮੌਜੂਦਾ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ GSTR-1 ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰਰੈਗੂਲਰ ਟੈਕਸਪੇਅਰ, ਵਿਕਲਪਿਕਉਸ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ GSTR-3B ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
GSTR-2Aਸਪਲਾਇਰਾਂ ਦੀ ਫਾਈਲਿੰਗ ਦਾ ਲਾਈਵ ਨਜ਼ਾਰਾਕੋਈ ਨਹੀਂ ਭਰਦਾ; ਆਪਣੇ-ਆਪ ਬਣਦਾ ਹੈਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ
GSTR-2Bਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦੀ ਪੱਕੀ ਸਟੇਟਮੈਂਟਕੋਈ ਨਹੀਂ ਭਰਦਾ; ਆਪਣੇ-ਆਪ ਬਣਦਾ ਹੈਮਹੀਨਾਵਾਰ, 14 ਤਾਰੀਖ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ
GSTR-3Bਸਮਰੀ ਰਿਟਰਨ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨਰੈਗੂਲਰ ਟੈਕਸਪੇਅਰਮਹੀਨਾਵਾਰ, ਜਾਂ QRMP ਹੇਠ ਤਿਮਾਹੀ
CMP-08ਟੈਕਸ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਸਟੇਟਮੈਂਟਕੰਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਟੈਕਸਪੇਅਰਤਿਮਾਹੀ
GSTR-4ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਟਰਨਕੰਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਟੈਕਸਪੇਅਰਸਾਲਾਨਾ
GSTR-5ਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਰਿਟਰਨਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਟੈਕਸਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀਮਹੀਨਾਵਾਰ
GSTR-6ਇਨਪੁੱਟ ਸਰਵਿਸ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਰਿਟਰਨISDਮਹੀਨਾਵਾਰ
GSTR-7GST TDS ਰਿਟਰਨਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰੇ ਅਤੇ ਨੋਟੀਫਾਈਡ ਕਟੌਤੀਕਰਤਾਮਹੀਨਾਵਾਰ
GSTR-8GST TCS ਰਿਟਰਨਈ-ਕਾਮਰਸ ਆਪਰੇਟਰਮਹੀਨਾਵਾਰ
GSTR-9ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਟਰਨਰੈਗੂਲਰ ਟੈਕਸਪੇਅਰ (ਇੱਕ ਟਰਨਓਵਰ ਹੱਦ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵਿਕਲਪਿਕ)ਸਾਲਾਨਾ
GSTR-9Cਰਿਕੰਸੀਲੀਏਸ਼ਨ ਸਟੇਟਮੈਂਟਵੱਡੇ ਟੈਕਸਪੇਅਰਸਾਲਾਨਾ
GSTR-10ਅੰਤਿਮ ਰਿਟਰਨਜਦੋਂ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਰੱਦ ਹੋਵੇਇੱਕ ਵਾਰ
ITC-04ਜੌਬ ਵਰਕ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਮਾਲਜੌਬ ਵਰਕਰਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇਛਿਮਾਹੀ ਜਾਂ ਸਾਲਾਨਾ

ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ GSTR-2A ਅਤੇ GSTR-2B ਤੁਸੀਂ ਭਰਦੇ ਨਹੀਂ। ਪੋਰਟਲ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਪਲਾਇਰਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਇਹਨਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।

ਨਵਾਂ ਬੰਦਾ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਭਰੇ ਜਾਂ ਤਿਮਾਹੀ?

ਜੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਕੁੱਲ ਟਰਨਓਵਰ ₹5 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਸੀ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ QRMP ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਵੇਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਇਸ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

QRMP ਹੇਠ ਤੁਸੀਂ GSTR-1 ਅਤੇ GSTR-3B ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਰਦੇ ਹੋ। ਟੈਕਸ ਫਿਰ ਵੀ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਭਰਦੇ ਹੋ, ਹਰ ਤਿਮਾਹੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ 25 ਤਾਰੀਖ ਤੱਕ ਚਲਾਨ PMT-06 ਰਾਹੀਂ। ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ IFF ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ B2B ਇਨਵੌਇਸ ਅੱਪਲੋਡ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਲਈ ਉਡੀਕਦੇ ਨਾ ਰਹਿਣ।

ਤਾਂ ਕਿਹੜਾ ਚੁਣੀਏ? ਚਾਰ ਕਲਾਇੰਟਾਂ ਵਾਲੇ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਕਾਪੀਰਾਈਟਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ QRMP ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਆਵੇਗਾ। ਘੱਟ ਫਾਈਲਿੰਗ, ਘੱਟ ਝੰਜਟ। ਜਿਸ ਥੋਕ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ IFF ਨਾਲ QRMP ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਇੱਕ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ। ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੇਚਦੇ ਕਿਸਨੂੰ ਹੋ।

ਆਓ ਪਹਿਲਾ ਮਹੀਨਾ ਮਿਲ ਕੇ ਵੇਖੀਏ

ਮਿਲੋ ਹਰਜੀਤ ਨੂੰ। ਉਸਨੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸਟੂਡੀਓ ਹੁਣੇ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ, 10 ਅਗਸਤ 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ। ਉਹ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਫਾਈਲਿੰਗ ਹੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। (ਹਰਜੀਤ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹਨ।)

ਅਗਸਤ 2026 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਇਨਵੌਇਸ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, 9% CGST ਅਤੇ 9% SGST ਲਾ ਕੇ। ਉਹ ਇੱਕ ਰਜਿਸਟਰਡ ਡੀਲਰ ਤੋਂ ₹84,000 ਪਲੱਸ GST ਦਾ ਲੈਪਟਾਪ ਖਰੀਦਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਕਾ ਟੈਕਸ ਇਨਵੌਇਸ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਅਗਸਤ 2026 ਦਾ ਉਸਦਾ GSTR-1 11 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨੋਂ ਇਨਵੌਇਸ ਹਰ ਕਲਾਇੰਟ ਦੇ GSTIN ਨਾਲ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ HSN/SAC ਸਮਰੀ ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਇਨਵੌਇਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ।

ਅਗਸਤ 2026 ਦਾ ਉਸਦਾ GSTR-3B 20 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਵਿਕਰੀ ਦਾ ਟੈਕਸ ਉਸਦੇ GSTR-1 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਅਗਸਤ 2026 ਦਾ GSTR-2B ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਵੇਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੈਪਟਾਪ ਡੀਲਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਖਰੀਦ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਉੱਥੇ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਰਕਮ ਭਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਾਈਲ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਜੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਵਿਕਰੀ ਹੀ ਨਾ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ? ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਿਟਰਨਾਂ ਭਰਦੀ। ਨਿੱਲ ਰਿਟਰਨਾਂ ਵਜੋਂ। ਦਸ ਮਿੰਟ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਪੈਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਗਲਤੀਆਂ

"ਵਿਕਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਰਿਟਰਨ ਵੀ ਨਹੀਂ" ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਹੈ। ਹਰ ਪੀਰੀਅਡ ਦੀ ਰਿਟਰਨ ਭਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਨਿੱਲ ਰਿਟਰਨਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਲੇਟ ਫੀਸ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਬੱਸ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਦਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਅਗਲੀ ਗਲਤੀ ਹੈ ਗਲਤ ਕਿਸਮ ਦਾ ਟੈਕਸ ਲਾਉਣਾ। ਆਪਣੇ ਸੂਬੇ ਅੰਦਰ ਵੇਚੋ ਤਾਂ CGST ਪਲੱਸ SGST। ਦੂਜੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਵੇਚੋ ਤਾਂ IGST। ਇਹ ਉਲਟਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰਿਟਰਨ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਦਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦੋਵੇਂ ਗਲਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਫਿਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਖਰੀਦਦਾਰ ਦਾ ਰਹਿ ਗਿਆ GSTIN। ਇਨਵੌਇਸ 'ਤੇ ਪਾਉਣਾ ਭੁੱਲ ਗਏ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਕਰੀ ਤੁਹਾਡੀ ਰਿਟਰਨ ਵਿੱਚ B2C ਵਿਕਰੀ ਬਣ ਕੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖਰੀਦਦਾਰ ਦਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਾਖ ਵੀ।

ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਲੈ ਲੈਣਾ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫਸਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਪਲਾਇਰ ਨੂੰ ਇਨਵੌਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਲੇਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ GSTR-2B ਵੇਖੋ।

ਅਤੇ ਆਪਣੇ ARN ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖੋ। ਹਰ ਫਾਈਲ ਕੀਤੀ ਰਿਟਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰਸੀਦ ਨੰਬਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸੇਵ ਕਰੋ। ਬੈਂਕ, ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ CA ਮੰਗਣਗੇ।

ਜੇ ਫਾਈਲ ਨਾ ਕਰੋ ਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਕੀ ਹੈ?

ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਜੁੜਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੇਟ ਹੋਣ ਦੇ ਹਰ ਦਿਨ ਦੀ ਲੇਟ ਫੀਸ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਟਰਨਓਵਰ ਮੁਤਾਬਕ ਹੱਦ ਹੈ। ਲੇਟ ਭਰੇ ਟੈਕਸ 'ਤੇ 18% ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਆਜ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। GSTR-3B ਵਾਰ-ਵਾਰ ਛੱਡਦੇ ਰਹੋ ਤਾਂ ਪੋਰਟਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਈ-ਵੇਅ ਬਿੱਲ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਛੱਡੀ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੁਅੱਤਲ ਜਾਂ ਰੱਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਹੁਣ ਇੱਕ ਪੱਕੀ ਰੋਕ ਵੀ ਹੈ। ਰਿਟਰਨਾਂ ਆਪਣੀ ਡਿਊ ਡੇਟ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਟਾਈਮ-ਬਾਰਡ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੋਰਟਲ ਨੇ ਇਹ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੁਝ ਪੀਰੀਅਡ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਉਹ ਲਕੀਰ ਪਾਰ ਕਰੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ CA ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।

HelloBooks ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ

HelloBooks ਬਿਲਕੁਲ ਇਸੇ ਰੁਟੀਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬਣਿਆ ਹੈ। Free ਪਲਾਨ 'ਤੇ, ਜੋ ₹0 ਹੈ, ਨਾ ਕਾਰਡ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਮਿਆਦ ਮੁੱਕਦੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ GST ਇਨਵੌਇਸ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਖਰੀਦ ਬਿੱਲ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇੱਕ GSTIN ਲਈ GSTR-1 ਅਤੇ GSTR-3B HelloBooks ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸਿੱਧਾ GST ਪੋਰਟਲ 'ਤੇ ਫਾਈਲ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜਿੰਨੀ ਵਾਰ ਲੋੜ ਹੋਵੇ। GSTR-2B ਰਿਕੰਸੀਲੀਏਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਬਿੱਲ ਦਿਖ ਰਹੇ ਹਨ।

Free ਵਿੱਚ 2 ਯੂਜ਼ਰ ਅਤੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 200 ਤੱਕ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸਰਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਰਵਿਸ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਬੈਠਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ CA ਨੂੰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਬੁੱਕਸ ਵਿੱਚ ਸੱਦ ਸਕਦੇ ਹੋ। HelloBooks ਕਿਹੜੀਆਂ GST ਰਿਟਰਨਾਂ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ ਵੇਖੋ, ਜਾਂ ਜੇ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਕਰ ਇਨਵੌਇਸਾਂ ਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਫ੍ਰੀ GST ਬਿਲਿੰਗ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ

GSTR ਦਾ ਪੂਰਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ?

ਇਹ "GST Return" ਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਨੰਬਰ, ਜਿਵੇਂ GSTR-1 ਜਾਂ GSTR-3B, ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫਾਰਮ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਕੀ ਫਿਰ ਵੀ ਭਰਨਾ ਪਵੇਗਾ?

ਹਾਂ। ਉਸ ਪੀਰੀਅਡ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਨਿੱਲ ਰਿਟਰਨ ਭਰਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਜਲਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਤੋਂ SMS ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹੜੀ ਰਿਟਰਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?

ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਫਾਈਲਰਾਂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ GSTR-1 ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ GSTR-3B। QRMP ਫਾਈਲਰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵੇਂ ਭਰਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਮੈਂ GSTR-2B ਭਰਦਾ ਹਾਂ?

ਨਹੀਂ। ਪੋਰਟਲ ਇਸਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਪਲਾਇਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਟਰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹੋ ਕਿ GSTR-3B ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਲੈਣਾ ਹੈ।

ਮੈਂ ਕੰਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਸਕੀਮ ਹੇਠ ਹਾਂ। ਕੀ ਮੈਂ GSTR-1 ਭਰਦਾ ਹਾਂ?

ਨਹੀਂ। ਕੰਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਟੈਕਸਪੇਅਰ ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ ਹਰ ਤਿਮਾਹੀ CMP-08 ਅਤੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ GSTR-4 ਭਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਸਕੀਮ ਚੁਣਨੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ CA ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਬਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਦੋ ਰਿਟਰਨਾਂ, ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਰੁਟੀਨ, ਅਤੇ ARN ਦਾ ਇੱਕ ਫੋਲਡਰ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਵੇਂ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ GSTR ਫਾਈਲਿੰਗ ਬੱਸ ਇੰਨੀ ਹੀ ਹੈ।

ਫ੍ਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ — GST ਫਾਈਲਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ, ਕੋਈ ਕਾਰਡ ਨਹੀਂ। HelloBooks Free ਵਰਤ ਕੇ ਵੇਖੋ

About the author

HelloBooks Editorial Team

HelloBooks Editorial Team

Published March 28, 2026 on the HelloBooks blog

The HelloBooks editorial team is made up of accountants, ex-CPA-firm partners, and AI engineers who build the same AI bookkeeping product the articles describe. We write what we ship.

Posts are reviewed for accuracy against current US, UK, India, Australia, and UAE accounting and tax rules before publishing, and updated when those rules change.

About HelloBooks →

Related Posts

Exporters ਲਈ GST: Zero-Rated ਸਪਲਾਈ, LUT ਅਤੇ Refunds ਸਮਝੋGST Filing
Oct 6, 20268 min read

Exporters ਲਈ GST: Zero-Rated ਸਪਲਾਈ, LUT ਅਤੇ Refunds ਸਮਝੋ

Exporters ਲਈ GST ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: zero-rated ਸਪਲਾਈਆਂ, LUT ਹੇਠ export ਬਨਾਮ IGST ਭਰਨਾ, ਸਰਵਿਸ ਕਦੋਂ export ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ GSTR-1 ਤੇ GSTR-3B ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੀਏ।

HelloBooks Team
HelloBooks Team
AI, GST ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਤੇ categorisation ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਸੱਚੀ ਗੱਲ)GST Filing
Oct 2, 20267 min read

AI, GST ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਤੇ categorisation ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਸੱਚੀ ਗੱਲ)

GST ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਲਈ AI ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ: ਬੈਂਕ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ categorisation, ITC ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵੀ ਗੜਬੜਾਂ ਫਲੈਗ ਕਰਨਾ, ਕਿੱਥੇ ਗਲਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਾਈਲਿੰਗ ਇਸ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਟਿਕੇ।

HelloBooks Team
HelloBooks Team

Subscribe to our newsletter

Stay up to date with the latest news and announcements. No credit card required.

By subscribing, you agree to our Privacy Policy.