Key takeaways
What this article covers, in order:
- પહેલાં, HSN અને SAC માં ફરક શું?
- કેટલા આંકડા રિપોર્ટ કરવા?
- B2B અને B2C ટેબથી શું બદલાયું?
- દરેક કોલમમાં શું જોઈએ?
- મારું Table 12 બાકીના GSTR-1 સાથે કેમ મેળ નથી ખાતું?
- અને Table 13 નું શું?
તમે દરેક ઇન્વોઇસ નાખી દીધું, ટોટલ પણ બરાબર લાગે છે, અને ત્યાં જ GSTR-1 Table 12 પર વોર્નિંગ બતાવે છે. ફરી એક વાર. Table 12 એ ગાળામાં તમે જે વેચ્યું એ બધાની HSN પ્રમાણેની સમરી છે: દરેક HSN (માલ) કે SAC (સર્વિસ) કોડ, જથ્થો, ટેક્સેબલ વેલ્યુ અને ટેક્સ. એપ્રિલ 2025 ના ટેક્સ પીરિયડથી એમાં B2B અને B2C ની અલગ ટેબ છે, અને કોડ ટાઇપ કરવાને બદલે પોર્ટલના ડ્રોપડાઉનમાંથી પસંદ કરવા પડે છે.
કેટલા આંકડા, એ તમારા ટર્નઓવર પર આધાર રાખે છે: ગયા વર્ષે ₹5 કરોડ કે એનાથી ઓછું હોય તો 4, વધારે હોય તો 6. મોટા ભાગની તકલીફ ત્રણ વાતમાંથી આવે છે: ખોટા આંકડા, ઇન્વોઇસ ટેબલ સાથે સરવાળો ન મળતી સમરી, અને અર્થ વગરના યુનિટ.
પહેલાં, HSN અને SAC માં ફરક શું?
HSN (Harmonised System of Nomenclature) કોડ માલનું વર્ગીકરણ કરે છે. એ આંતરરાષ્ટ્રીય છે અને પ્રકરણો (chapters) માં ગોઠવાયેલા છે, જેમ કે 0402 મિલ્ક પાઉડર, 6109 ટી-શર્ટ, 8471 કમ્પ્યુટર.
SAC (Services Accounting Code) સર્વિસ માટેની ભારતની કોડ યાદી છે. બધા SAC કોડ 99 થી શરૂ થાય. લીગલ સર્વિસ 9982 હેઠળ, IT સર્વિસ 9983 હેઠળ, રેસ્ટોરન્ટ સર્વિસ 9963 હેઠળ.
GSTR-1 માં બંને એક જ Table 12 માં જાય. એક માલ છે અને બીજું સર્વિસ, એની પોર્ટલને પડી નથી; એને ફક્ત સાચો કોડ, સાચા આંકડા અને મેળ ખાતા ફિગર જોઈએ.
કેટલા આંકડા રિપોર્ટ કરવા?
| પાછલા FY નું aggregate ટર્નઓવર | Table 12 માં આંકડા |
|---|---|
| ₹5 કરોડ સુધી | 4 |
| ₹5 કરોડથી ઉપર | 6 |
ગયા વર્ષનું ટર્નઓવર તમારા PAN પરના બધા GSTIN નું ભેગું જુઓ, ફક્ત આ રજિસ્ટ્રેશનનું નહીં. FY 2025-26 માં ₹4.8 કરોડવાળી ફર્મ આખું FY 2026-27 4 આંકડા રિપોર્ટ કરે, ભલે વર્ષની વચ્ચે ₹5 કરોડ પાર કરી જાય.
ઓછામાં ઓછા કરતાં વધારે આંકડા રિપોર્ટ કરવાની હંમેશાં છૂટ છે. ઝીણવટથી વર્ગીકૃત પ્રોડક્ટવાળા અમુક ધંધા (ફાર્મા, ઓટો પાર્ટ્સ) પોતાની સગવડ માટે ઇન્વોઇસ પર 8 આંકડાના કોડ રાખે છે. પોર્ટલ જે લેવલે અપેક્ષા રાખે એ લેવલના કોડ ડ્રોપડાઉનમાં આવશે, એટલે મેળ ખાતો કોડ પસંદ કરો.
B2B અને B2C ટેબથી શું બદલાયું?
2025 પહેલાં એક HSN નું બધું વેચાણ ભેગું કરી શકાતું. હવે Table 12 માં બે ટેબ છે.
B2B ટેબ રજિસ્ટર્ડ વ્યક્તિઓને થયેલા સપ્લાય માટે છે, અને એ Tables 4, 6B, 6C, 9B વગેરેમાંનાં તમારાં B2B ઇન્વોઇસ, ક્રેડિટ/ડેબિટ નોટ અને સુધારા સાથે મેળ ખાવી જોઈએ.
B2C ટેબ અનરજિસ્ટર્ડ ખરીદનારને થયેલા સપ્લાય માટે છે, અને એને B2C large, B2C small, એક્સપોર્ટ અને nil-rated ટેબલ સામે ચકાસવામાં આવે છે.
એટલે રાજકોટમાં હાર્ડવેરની દુકાન ચલાવતા આનંદભાઈ નવેમ્બર 2026 માં HSN 7318 (સ્ક્રૂ અને બોલ્ટ) નું ₹3,20,000 નું વેચાણ કરે, જેમાંથી ₹2,00,000 રજિસ્ટર્ડ કોન્ટ્રાક્ટરોને અને ₹1,20,000 કાઉન્ટર પર, તો એ બે લાઇન રિપોર્ટ કરે: B2B ટેબમાં 7318 હેઠળ ₹2,00,000 અને B2C ટેબમાં 7318 હેઠળ ₹1,20,000. કોડ એક, એન્ટ્રી બે.
અને ડ્રોપડાઉન?
HSN કોડ હાથે ટાઇપ કરવાનું હવે બંધ. તમે યાદીમાંથી પસંદ કરો, અને વર્ણન સરકારના HSN માસ્ટરમાંથી જાતે ભરાઈ જાય. ટાઇપિંગની ભૂલો ઘટે. એનો અર્થ એ પણ કે તમારા બિલિંગ સોફ્ટવેરના આઇટમ માસ્ટરમાં કોઈ ઘડી કાઢેલો કે જૂનો કોડ હોય, તો એ હવે પકડાશે. આઇટમ લિસ્ટ સીઝન આવે એ પહેલાં સાફ કરી લો, 10 તારીખે નહીં.
દરેક કોલમમાં શું જોઈએ?
| ફીલ્ડ | શું ભરવું | સામાન્ય ભૂલ |
|---|---|---|
| HSN/SAC | ડ્રોપડાઉનમાંથી પસંદ કરો | જૂની રેટ લિસ્ટનો કોડ વાપરવો |
| વર્ણન | જાતે ભરાય | અહીં કંઈ કરવાનું નથી |
| UQC (યુનિટ) | NOS, KGS, MTR, LTR વગેરે. સર્વિસ માટે પોર્ટલ છૂટ આપે એમ "OTH" કે "NA" | એક જ આઇટમ માટે જુદાં ઇન્વોઇસમાં BOX અને NOS ભેળવવા |
| કુલ જથ્થો | ગાળાનો સરવાળો | જથ્થાના ફીલ્ડમાં વેલ્યુ લખવી |
| રેટ | એ લાઇનનો ટેક્સ રેટ | બે રેટે વેચાયેલા એક HSN માટે બે લાઇન જોઈએ |
| ટેક્સેબલ વેલ્યુ | ડિસ્કાઉન્ટ બાદ કરીને સરવાળો | વેલ્યુમાં ટેક્સ ભેળવી દેવો |
| IGST / CGST / SGST / Cess | ટેક્સની રકમ | એક જ લાઇન પર IGST અને CGST બંને લગાવવા |
સર્વિસમાં જથ્થાનો ભાગ્યે જ કોઈ અર્થ હોય, એટલે એના UQC વિશે બહુ માથું ન ખપાવો. સર્વિસ માટે પોર્ટલ જે સ્વીકારે એ પસંદ કરો.
એક જ ગાળામાં એક HSN કોડ બે જુદા રેટે વેચાયો હોય (22 સપ્ટેમ્બર 2025 ના રેટ ફેરફાર વખતે આવું ઘણું થયું), તો દરેક રેટ માટે અલગ લાઇન રિપોર્ટ કરો.
મારું Table 12 બાકીના GSTR-1 સાથે કેમ મેળ નથી ખાતું?
પોર્ટલ Table 12 ના ટોટલને ઇન્વોઇસ લેવલનાં ટેબલ સાથે સરખાવે છે. ફરક હોય, તો એ ફ્લેગ કરે. આ લખાય છે ત્યારે આ ચકાસણી વોર્નિંગ તરીકે દેખાય છે અને ફાઇલ કરવા દે છે, પણ પોર્ટલની છેલ્લી એડવાઇઝરી ચેક કરી લો કારણ કે આ કડક થઈ શકે.
મિસમેચનાં સામાન્ય કારણ:
- ક્રેડિટ નોટ બાદ ન થઈ. HSN 8516 સામે ₹20,000 ની ક્રેડિટ નોટ આપી હોય, તો HSN સમરી એટલી ઘટવી જોઈએ.
- એડવાન્સ એડજસ્ટમેન્ટ. Tables 11A/11B માં મળેલા અને એડજસ્ટ થયેલા એડવાન્સ હાથે બનાવેલી સમરીમાં ગૂંચવાડો કરી શકે.
- Nil-rated અને મુક્ત (exempt) આઇટમ છૂટી ગઈ. એ પણ HSN સમરીમાં જ આવે, 0% ટેક્સ પર.
- રાઉન્ડિંગ. ઇન્વોઇસ લેવલે નજીકના રૂપિયા સુધી રાઉન્ડિંગ સેંકડો ઇન્વોઇસમાં ભેગું થઈને ફરક પાડે.
- B2B/B2C વિભાજન અંદાજે કરેલું. કોઈ ગ્રાહક મહિનાની વચ્ચે રજિસ્ટર્ડ થયો હોય, તો એ પહેલાંનાં અને પછીનાં ઇન્વોઇસ સાચી ટેબમાં જવાં જોઈએ.
સૌથી સાફ ઉપાય એ કે Table 12 ક્યારેય હાથે ન બનાવો. બાકીનાં ટેબલ જે ઇન્વોઇસ ડેટામાંથી બને છે, એમાંથી જ આ પણ બનાવો. પછી જે ફરક બચે એ ખરી ભૂલો જ હોય.
અને Table 13 નું શું?
GSTR-1 ના છેડે પહોંચ્યા જ છો, તો Table 13 આપેલા ડોક્યુમેન્ટની સમરી માગે છે: ઇન્વોઇસ સીરીઝ, ક્યાંથી ક્યાં સુધીના નંબર, કુલ આપેલાં અને રદ કરેલાં. સાદું છે, અને તમારા નંબરિંગમાં ગાબડાં અહીં જ દેખાય. તમારી સીરીઝ 0141 પછી સીધી 0145 પર જાય, તો ખૂટતા ત્રણ નંબર રદ (cancelled) તરીકે માર્ક થયેલા છે એની ખાતરી કરો.
Table 12 માટે ફાઇલિંગ પહેલાંનો નાનો ચેક
- [ ] આંકડા ગયા FY ના ટર્નઓવર પ્રમાણે છે (4 કે 6)
- [ ] તમારા માસ્ટરની દરેક આઇટમનો ડ્રોપડાઉન લિસ્ટમાંથી માન્ય કોડ છે
- [ ] B2B અને B2C વેચાણ અલગ ટેબ પર છે
- [ ] ક્રેડિટ નોટથી સાચી HSN લાઇન ઘટી છે
- [ ] Nil-rated અને મુક્ત વેચાણ 0% પર સામેલ છે
- [ ] દરેક HSN ના દરેક રેટ માટે એક લાઇન
- [ ] દરેક આઇટમનો UQC એકસરખો છે
- [ ] Table 12 ના ટોટલ ઇન્વોઇસ ટેબલ સાથે મળે છે
- [ ] Table 13 ના ડોક્યુમેન્ટ નંબરમાં કોઈ સમજાવ્યા વગરનું ગાબડું નથી
ગયા મહિને ખોટો HSN વાપર્યો હોય તો?
ટેક્સ સાચો હતો અને ફક્ત કોડ ખોટો હતો, તો અસર મોટે ભાગે સમરી પૂરતી જ રહે, અને તમે હવે પછીથી સુધારી લો. ખોટા કોડને કારણે ખોટો રેટ લાગ્યો હોય, તો એ ટેક્સનો પ્રશ્ન છે: તમારે ક્રેડિટ કે ડેબિટ નોટ આપવી પડશે, એ ગાળાનું GSTR-3B ફાઇલ કરતા પહેલાં GSTR-1A થી સુધારો કરવો પડશે, કે પછીના GSTR-1 માં સુધારો કરવો પડશે. સરહદ પરની પ્રોડક્ટના વર્ગીકરણના વિવાદ (આ ફૂડ પ્રિપરેશન છે કે નમકીન? પાર્ટ છે કે એક્સેસરી?) એ જ જગ્યા છે જ્યાં CA પોતાની ફી વસૂલ કરાવે, એટલે એકને પૂછો.
HelloBooks કેવી રીતે મદદ કરે છે
HelloBooks માં તમે દરેક આઇટમ કે સર્વિસ પર HSN કે SAC કોડ એક વાર સેટ કરો, અને એ દરેક ઇન્વોઇસ પર આવી જાય. GSTR-1 માટેની HSN સમરી એ જ ઇન્વોઇસમાંથી બને છે, એટલે અલગ સ્પ્રેડશીટ બનવાને બદલે રિટર્નના બાકીના ભાગ સાથે મેળ ખાય. પછી Free પ્લાન પર એક GSTIN માટે તમે HelloBooks ની અંદરથી GSTR-1 સીધું GST પોર્ટલ પર ફાઇલ કરી શકો. વધુ માટે GSTR-1 ફાઇલિંગ પેજ અને અમારું HSN/SAC પેજ જુઓ.
FAQs
₹1.5 કરોડથી નીચેના નાના ધંધાએ GSTR-1 માં HSN રિપોર્ટ કરવો પડે?
હા. રિપોર્ટિંગની જરૂરિયાત ₹5 કરોડની મર્યાદા પર આધારિત છે. એનાથી નીચે તમે 4 આંકડા રિપોર્ટ કરો; રેગ્યુલર કરદાતા માટે Table 12 માંથી જ કોઈ મુક્તિ નથી.
મારી સર્વિસ માટે સાચો SAC ક્યાંથી મળે?
CBIC ની વેબસાઇટ સર્વિસનું વર્ગીકરણ પ્રકાશિત કરે છે. વર્ણનથી શોધો, explanatory notes ચેક કરો, અને હાલના રેટ નોટિફિકેશન સામે રેટ કન્ફર્મ કરો.
એક જ HSN B2B અને B2C બંને ટેબમાં રિપોર્ટ કરી શકું?
હા, અને એ ગાળામાં રજિસ્ટર્ડ અને અનરજિસ્ટર્ડ બંને ખરીદનારને વેચ્યું હોય તો કરવું જ જોઈએ.
Table 12 નો મિસમેચ મને GSTR-1 ફાઇલ કરતાં રોકશે?
આ લખાય છે ત્યારે એ વોર્નિંગ બતાવે છે અને ફાઇલ કરવા દે છે. એ બદલાઈ શકે, એટલે GST પોર્ટલની હાલની એડવાઇઝરી ચેક કરો, અને મિસમેચ સુધારી જ લો કારણ કે પછીથી reconciliation અઘરું બનાવે છે.
QRMP ફાઇલર IFF માં HSN રિપોર્ટ કરે?
ના. IFF માં ફક્ત B2B ઇન્વોઇસ અને નોટ જાય. HSN સમરી ત્રિમાસિક GSTR-1 માં જાય.
આઇટમ માસ્ટર એક વાર વ્યવસ્થિત કરી લો, પછી Table 12 GSTR-1 નો એ ભાગ નહીં રહે જેનાથી તમને બીક લાગે.
ફ્રીમાં શરૂ કરો — GST ફાઇલિંગ સામેલ, કાર્ડની જરૂર નથી. HelloBooks ફ્રી અજમાવો
