GST બિલિંગ એપ vs GST ફાઇલિંગ સોફ્ટવેર: Vyapar, myBillBook

રમેશભાઈ રાજકોટમાં હાર્ડવેરની દુકાન ચલાવે છે. એમની બિલિંગ એપ સુઘડ GST ઇન્વોઇસ છાપે છે, ગ્રાહકો ખુશ છે, અને તો પણ દર મહિને એ PDF રિપોર્ટ CA ને મોકલે છે જેથી CA ફાઇલ કરી શકે. "પણ મારી એપ તો GST સોફ્ટવેર છે," એ કહે છે. છે, બિલિંગ માટે. સપ્ટેમ્બર 2026 ની સ્થિતિ પ્રમાણે, Vyapar અને myBillBook GST બિલ અને GST રિપોર્ટ બનાવે છે પણ રિટર્ન ફાઇલ નથી કરતાં. GST ફાઇલિંગ સોફ્ટવેર આગળનું પગલું ભરે છે અને GSTR-1 તથા GSTR-3B પોર્ટલ પર સબમિટ કરે છે. તમારી પાસે કયું છે એ ખબર હોય, તો 20 તારીખની આસપાસ ઘણી ગૂંચવણ બચી જાય.

બિલિંગ અને ફાઇલિંગ બે અલગ કામ છે

બિલિંગ એટલે કાઉન્ટર. તમે તમારા GSTIN, ખરીદનારનો GSTIN હોય તો એ, HSN કે SAC, રેટ અને ટેક્સના ભાગ સાથે ટેક્સ ઇન્વોઇસ બનાવો. છાપો, WhatsApp પર મોકલો, પેમેન્ટ નોંધો. મોટા ભાગની બિલિંગ એપ મહિનાનું વેચાણ અને ટેક્સનો સાર આપતા રિપોર્ટ પણ આપે.

ફાઇલિંગ એટલે સરકાર સાથેનું કાગળકામ. એ વેચાણ GSTR-1 ના વિભાગોમાં ગોઠવાય, ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ માટે તમારી ખરીદી GSTR-2B સાથે મેળવાય, GSTR-3B ગણે કે તમારે કેટલું ભરવાનું છે, અને રિટર્ન તમારા OTP, EVC કે DSC વડે GST પોર્ટલ પર સબમિટ થાય.

તમારી બિલિંગ એપનો GST રિપોર્ટ કામનો છે. બસ, એ ફાઇલ થયેલું રિટર્ન નથી. એ આંકડા પોર્ટલ સુધી કોઈકે તો લઈ જવા પડે.

Vyapar અને myBillBook શું કરે છે?

સપ્ટેમ્બર 2026 ની સ્થિતિ પ્રમાણે, બંને GST બિલ અને GST રિપોર્ટ બનાવે છે, અને બેમાંથી એકેય રિટર્ન ફાઇલ નથી કરતું. આ ટીકા નથી. એ બિલિંગ એપ છે અને બિલિંગનું કામ કરે છે. તમારી મુખ્ય જરૂર કાઉન્ટર પર ઝડપી, વ્યવસ્થિત ઇન્વોઇસ અને મહિનાના વેચાણનો સાર હોય, તો એ તમારું કામ સારી રીતે કરી શકે.

આ ખોટ ત્યારે જ નડે જ્યારે તમે એપ તમારા માટે ફાઇલ કરશે એવી આશા રાખી હોય. ત્યારે કાં તો એપના રિપોર્ટ વાપરીને તમે જાતે પોર્ટલ પર ફાઇલ કરો, કાં તમારા CA કરે.

બંને પ્રકારના સોફ્ટવેરની સરખામણી કેવી છે?

તો દરેક સાથે એક મહિનો કેવો દેખાય?

બિલિંગ એપ સાથે, રમેશભાઈ આખો મહિનો બિલ બનાવે. 8 તારીખની આસપાસ એમનો મદદનીશ GST સેલ્સ રિપોર્ટ એક્સપોર્ટ કરીને CA ને મોકલે. CA 11 તારીખ સુધીમાં એ GSTR-1 માં ટાઇપ કે અપલોડ કરે. 15 તારીખની આસપાસ CA GSTR-2B ડાઉનલોડ કરે અને રમેશભાઈએ ફોટા પાડીને WhatsApp પર મોકલેલાં ખરીદી બિલ સાથે ચેક કરે. 20 તારીખ સુધીમાં CA GSTR-3B ફાઇલ કરે અને ચલણની રકમ મેસેજ કરે. ચાલે છે. પણ રમેશભાઈને પોતાનો ટેક્સ કેટલો છે એ ડ્યૂ ડેટના એક-બે દિવસ પહેલાં જ ખબર પડે, અને ખરીદીનું મેચિંગ ફોટાના એક ફોલ્ડર પર ટકેલું છે.

ફાઇલિંગ સોફ્ટવેર સાથે, એ જ્યાં બિલ બનાવે ત્યાં જ એમનાં રિટર્ન તૈયાર થાય. ખરીદી બિલ આવે તેમ નખાતાં જાય. 14 તારીખની આસપાસ એ GSTR-2B reconciliation ખોલે અને જુએ કે બે સપ્લાયરે હજી ફાઇલ નથી કર્યું, એટલે એ જ બપોરે એમને ફોન કરે. GSTR-1 તપાસીને ફાઇલ કરે. 20 તારીખના થોડા દિવસ પહેલાં GSTR-3B તપાસે, ભરવાની રકમ જુએ, અને ફાઇલ કરે. એમની ઇચ્છા હોય તો CA હજી પણ લોગિન કરીને જોઈ શકે.

(રમેશભાઈ ફક્ત સમજાવવા માટેનું ઉદાહરણ છે, ગ્રાહક નથી.)

બિલિંગ એપ ક્યારે પૂરતી છે?

તમારા CA તમારાં રિટર્ન ફાઇલ કરતા હોય અને એના માટે પૈસા આપવામાં તમને વાંધો ન હોય, તો બિલિંગ એપ વત્તા તમારા CA એકદમ સારી વ્યવસ્થા છે. એ જ રીતે, તમારો ધંધો મોટે ભાગે B2C રોકડ વેચાણનો હોય અને પાછળ પડવા જેવી ખરીદી ક્રેડિટ બહુ ઓછી હોય, કે તમારા માટે કાઉન્ટરની ઝડપ સૌથી મહત્વની હોય અને દર મહિને પોર્ટલ પર ફાઇલિંગનું પગલું જાતે કરવામાં તમને ફાવતું હોય, તો પણ ચાલે.

ફાઇલિંગ સોફ્ટવેર ક્યારે જોઈએ?

જ્યારે તમારે બધું પોર્ટલમાં ફરી ટાઇપ કર્યા વગર જાતે ફાઇલ કરવું હોય. જ્યારે તમારી ITC એટલી મોટી હોય કે ચૂકી ગયેલાં સપ્લાયર ઇન્વોઇસ ખરેખર નુકસાન કરે. તમે મહિને ₹40,000 ની ક્રેડિટ લેતા હો, તો ફાઇલ કરવાનું ભૂલી ગયેલો એક સપ્લાયર એ સાચા પૈસા છે. જ્યારે તમારે GST ની ભરવાની રકમ 19 તારીખે નહીં, મહિના દરમિયાન જાણવી હોય. કે જ્યારે તમારા CA એક્સપોર્ટ માટે તમારી પાછળ પડવાને બદલે લાઇવ ચોપડા તપાસે એવું તમે ઇચ્છતા હો.

બંને વાપરી શકાય?

હા, અને કેટલાક ધંધા એવું કરે પણ છે. કાઉન્ટર પર બિલિંગ એપ રાખે અને ચોપડા તથા રિટર્ન માટે ફાઇલિંગ સોફ્ટવેર વાપરે. મુશ્કેલી એ છે કે પછી તમે વેચાણ બે વાર નાખો કે ઇમ્પોર્ટ કરો, અને એકમાં બિલ સુધારાય ને બીજામાં નહીં તો બે સિસ્ટમના આંકડા જુદા પડી શકે. આ રસ્તો લો, તો ફાઇલ કરતાં પહેલાં મહિનાના ટોટલ મેળવી લો. મોટા ભાગના નાના ધંધા માટે, બિલ પણ બનાવે અને ફાઇલ પણ કરે એવું એક ટૂલ વધારે સહેલું છે, જો એ કાઉન્ટરને ફાવતું હોય તો.

પસંદ કરતાં પહેલાં પૂછવાના થોડા સવાલ

1. એપ GSTR-1 અને GSTR-3B ફાઇલ કરે છે, કે ફક્ત રિપોર્ટ બનાવે છે?
2. એ ફાઇલ ન કરે, તો કોણ કરશે, અને દર મહિને એનો ખર્ચ કેટલો?
3. તમારાં ખરીદી બિલ ક્યાં રહેશે, અને GSTR-2B સાથે કોણ મેળવશે?
4. તમારા CA એ જ ડેટામાં લોગિન કરી શકે?
5. પછીથી ઇ-ઇન્વોઇસ કે ઇ-વે બિલ જોઈએ તો શું થાય?

તમારી ખરીદી પર ITC ના નિયમ કેવી રીતે લાગુ પડે એ વિશે ખાતરી ન હોય, ખાસ કરીને વાહન કે ખાવા-પીવા જેવી વસ્તુઓ પર, તો ક્રેડિટ લેતાં પહેલાં તમારા CA ને બતાવી દો.

HelloBooks કેવી રીતે મદદ કરે છે

HelloBooks બંને કામ એક જ જગ્યાએ કરે છે. તમે GST ઇન્વોઇસ, બિલ અને ક્વોટ બનાવો, અને એ જ ડેટામાંથી તમારાં રિટર્ન બને. HelloBooks Free (₹0, કાર્ડ નહીં, કોઈ એક્સપાયરી નહીં) પર, GSTR-1 અને GSTR-3B HelloBooks ની અંદરથી સીધાં GST પોર્ટલ પર ફાઇલ થાય, એક GSTIN માટે અનલિમિટેડ. ITC ટ્રેકિંગ સાથે GSTR-2B reconciliation સામેલ છે, અને GSTR-3B ફાઇલ કરતાં પહેલાં વ્યાજ અને લેટ ફી GST પોર્ટલના પોતાના આંકડા તરીકે બતાવે. 2 યુઝર મળે જેથી તમારા CA તમારી સાથે કામ કરી શકે, ઉપરાંત હરતાં-ફરતાં ચોપડા અને ઇન્વોઇસિંગ માટે મોબાઇલ એપ (iOS અને Android).

પહેલેથી સ્પષ્ટ કહી દઈએ: Free વર્ષે 200 ટ્રાન્ઝેક્શન સુધી આવરી લે છે, અને Free પરનાં ઇન્વોઇસ પર "Powered by HelloBooks" બેજ હોય છે. ઇ-ઇન્વોઇસિંગ અને ઇ-વે બિલ ₹499/મહિનાના Pro પર છે. Razorpay, Cashfree, UPI, Paytm અને PhonePe મારફતનાં પેમેન્ટ પણ reconcile કરી શકાય. ફ્રી GST બિલિંગ સોફ્ટવેર જુઓ, અને Vyapar તથા myBillBook સાથેની અમારી સરખામણી પણ.

FAQs

Vyapar GST રિટર્ન ફાઇલ કરે છે?

સપ્ટેમ્બર 2026 ની સ્થિતિ પ્રમાણે, Vyapar GST બિલ અને રિપોર્ટ બનાવે છે પણ રિટર્ન ફાઇલ નથી કરતું. તમારે GST પોર્ટલ પર જાતે કે તમારા CA મારફત ફાઇલ કરવું પડે.

myBillBook GSTR-1 કે GSTR-3B ફાઇલ કરે છે?

સપ્ટેમ્બર 2026 ની સ્થિતિ પ્રમાણે, myBillBook GST બિલ અને રિપોર્ટ બનાવે છે પણ રિટર્ન ફાઇલ નથી કરતું.

GST રિપોર્ટ અને ફાઇલ થયેલું રિટર્ન એક જ છે?

ના. રિપોર્ટ તમારા આંકડાનો સાર આપે છે. રિટર્ન ત્યારે જ ફાઇલ થયેલું ગણાય જ્યારે એ GST પોર્ટલ પર સબમિટ થાય અને તમને acknowledgement મળે.

ફ્રી પ્લાન પર મારાં ઇન્વોઇસ જુદાં દેખાશે?

HelloBooks Free પર ઇન્વોઇસ પર નાનો "Powered by HelloBooks" બેજ હોય છે. બીજી ફ્રી એપના પોતાના નિયમ હોય છે, એટલે હજાર બિલ છાપતાં પહેલાં ચેક કરી લો.

મારે બિલિંગ એપ છોડી દેવી જોઈએ?

જરૂરી નથી. કાઉન્ટર પર એ ચાલતી હોય અને તમારા CA સરળતાથી ફાઇલ કરતા હોય, તો રાખો. જાતે ફાઇલ કરવું હોય કે મહિના દરમિયાન તમારી ટેક્સની સ્થિતિ જોવી હોય, તો ફાઇલિંગ સોફ્ટવેર તરફ નજર કરો.

તમારા કાઉન્ટરને જે ફાવે એ રીતે બિલ બનાવો, પણ ફાઇલ કોણ કરે છે અને ક્યારે, એ ખબર રાખો.

ફ્રીમાં શરૂ કરો — GST ફાઇલિંગ સામેલ, કાર્ડની જરૂર નથી. HelloBooks ફ્રી અજમાવો